GÜNCEL
TÜSİAD’ın ekonominin durumu ve derhal uygulamaya geçirilmesini istediği tedbirler konusunda, neden bu kadar pimpiriklendiğini, önceki yazılarımızda ortaya koymuştuk. ("Balayı Bitti", UÇ , 17 Ağustos 2007, "Çekirge Bir Sıçrar, İki Sıçrar", UÇ, 2 Eylül 2007) Sermayenin daha ileri düzeyde uluslararasılaşması sürecinde, bağımlı Türkiye kapitalizmi ve sermaye birikimi yeni bir eşiğe dayanmış durumdadır. Kapitalizmin yeni bir uluslararası kriz devresi göstere göstere yaklaşırken, işbirlikçi burjuvazi bu sürece büyük yapısal zayıflıklar ve artan bir kırılganlıkla girmektedir: Dev çaplı devlet ve özel sektör borçları, dev çaplı cari açıklar, başta enerji, su ve ulaşım olmak üzere köhnemiş ve sınırına dayanılmış altyapı, eğitim sistemindeki çöküntü, büyük çaplı vasıflı işgücü açığı, teknolojik gerilik, göreli artıdeğer sömürüsünün ve gerçekleştirmenin sınırına dayanmaya başlanmış olması, siyasal ve hukuki üstyapının sermaye birikiminin önünde engel haline gelmesi, vb. Tıkanma işaretleri artan bağımlı sermaye birikiminin yeni bir düzleme geçebilmesinin sorunları bu kadar büyük ve çetrefilliyken, birkaç yıl içinde bir krize toslanacağı da adeta kesinleşmişken, TÜSİAD’ın eteklerinin tutuşmasının da, Hükümetin 3 aylık eylem planının da arka planı kendiliğinden anlaşılır.
TÜSİAD-AKP acil eylem planını, "komut", "harekat" gibi askeri kavramlarla ifade edişimiz, zorlama bir ajitasyon merakımızdan kaynaklanmıyor. Ekonomik planı, aleni biçimde, askeri bir konsept çerçevesinde tanımlayan, bizzat hükümetin kendisidir. Başbakan Yardımcısı ve Devlet Bakanı Nazım Ekren, planı açıklarken üstüne basa basa vurguluyor:
İşbirlikçi burjuvazinin ekonomik planının içeriğini görmeden, yalnızca "güvenlik ve savunma konsepti" çerçevesinde tanımlanmış olmasına bakarak, ne idüğü konusunda bir fikir edinmek mümkündür: Bağımlı kapitalist ekonomi ve sermaye birikiminin durumu kritik, tehditkar ve acildir! Emekçi sınıflara karşı kapsamlı ve ağır bir saldırı dalgası daha başlatılmakla kalmayacak, son haftalarda apaçık görüldüğü gibi, toplumsal muhalefet güçlerine ve öncü dinamiklere karşı baskılar yoğunlaşacaktır.
Ekonominin güvenlik konsepti içinde ele alınışının, üst düzeyde resmi ifadesine, ilk kez, Genelkurmay Başkanı Büyükanıt‘ın 31 Mayıs konuşmasıyla tanık olmuştuk. Güvenliğin askeri olduğu kadar, ekonomik, toplumsal, siyasi, enformatik, psikolojik harekatların bütünü olduğundan dem vurarak, "Karanlık Savaş" ve "Total Güvenlik" kavramlarını ortaya atmıştı. Şimdi ise, neoliberal kapitalist ekonomi ve ekonomi programının, Hükümet tarafından çok daha çıplak biçimiyle, bir güvenlik sorunu, adeta bir askeri harekat ve savaş konsepti içinde tanımlanmasına tanık oluyoruz.
"Ekonomik güvenlik ve ekonomik savunma", peki kime karşı? Emperyalist kapitalist küreselleşme ve emperyalist sermayeye karşı değil tabii. Çünkü hükümet programı, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını çekebilmek ve emperyalizm nezdinde "Türkiye’nin ratingini artırabilmek" için elinden gelen ve gelmeyen her şeyi yapmayı en başa yazıyor. O zamanbu soruya verilebilecek bir ilk yanıt, ‘bağımlı kapitalist neoliberal ekonominin artan kırılganlığı koşullarında, yaklaşan kriz tehlikesine karşı’, olabilir.
"Yeni konsept ekonomik güvenlik ve ekonomik savunma" diyor Bakan Ekren ve devam ediyor: "Öncelikli hedef, belki de en önemlisi, temel kavram piyasa güveninin sürdürülmesi." Piyasa güveninin ve güvenliğinin sürdürülebilir olmasına bu üç katlı vurgu neyin göstergesi? İşbirlikçi burjuvazi ve hükümetinin, son yıllarda giderek sıklaşan ve şiddetlenen öncü ekonomik sarsıntıların büyüyerek devam edeceğini öngördüğü, ve bunların giderek bir ekonomik panik ve çöküntüye doğru gelişme olasılığını ciddiye aldığı, ciddiye almanın ötesinde, planını bunu engellemek (ekonomik savunma!) engelleyemiyorsa da sermaye açısından en az hasarla atlatmak (ekonomik güvenlik!) üzerine kurduğu anlamına geliyor.
"Reel sektörde ekonomik güvenlik ve ekonomik savunmadan" diye devam ediyor Bakan Ekren,
Planın ucu su zamlarıyla açıldı, hemen ardından akaryakıt, sigara ve alkollü içkilere uygulanan ÖTV’nin artırılması ve elektrik zamları geliyor, bunlar sermaye harekatının öncü birliklerinden ibaret.
Planın somut kapsam ve içeriğini ayrıca ele alacağız. Şimdilik şu kadarını söyleyelim: Son dönemde hissedilir biçimde artmaya başlayan devlet baskıları, kuşkusuz yalnızca bağımlı kapitalist ekonominin durumu ve uygulanacak ekonomi politikalarının önünü açma gereğine indirgenemez, ancak belirgin bir bağıntısı da vardır. Bir dönemki Başbakan Ecevit‘in, "Cezaevleri sorunu halledilmeden, IMF programı uygulanamaz" sözü herkesin kulağına küpe olmalı, ve sürece buna göre hazırlanılmalıdır. İşbirlikçi burjuvazi ve devletinin ekonomik ve siyasal saldırganlığının her düzeyde artacağı bu süreçte, emeğin korunması için, şovenist saldırganlık ve sınır ötesi operasyona karşı mücadeleden başlayarak, işçi sınıfı ve emekçi kitleleri her düzeydeki öz savunma eylemlerine hazırlamak görevimizdir.
Salı, 23 Ekim 2007 (19 yıl 2 hafta önce)
Ufuk Çizgisi, Sayı: 71, 18 Ekim 2007
Hükümet, 3 aylık bir ekonomik acil eylem planı açıkladı. II. AKP Hükümeti, daha Meclis’te görüşülecek olan yeni bütçe tasarısını ortaya koymadan, bu acil ekonomik harekat planı nereden çıktı dersiniz?
Tabii ki, IMF ve TÜSİAD‘ın hükümete "Yallah tazyik!" komutundan. TÜSİAD, II. AKP Hükümeti kurulduktan sonra Başbakan Erdoğan‘ın açıkladığı hükümet programını, kalbi pır pır çarparak dinlemiş, fakat genelgeçerliğinden hiç hoşnut kalmamıştı. Abdullah Gül‘ün Cumhurbaşkanı olması, Genelkurmay’ın buna karşı aldığı tutum, türban ve yeni Anayasa taslağı didişmeleriyle yeniden tırmanmaya başlayan siyasal gerilim, önceliğin ekonomik tedbirlere verilmesini isteyen TÜSİAD’ı derin endişelere gark etmişti. Nitekim, TÜSİAD’ın kendisini fena halde ittirip kaktırmaya başlayan sert açıklamaları, hükümeti, işbirlikçi tekelci burjuvazinin derhal uygulamaya geçirilmesini istediği acil ekonomik harekat planını hazırlamak için kan ter içinde yoğun bir fazla mesai yapmaya sevk etmekte gecikmedi. TÜSİAD’ın seçim öncesinden ortaya koyduğu stratejik programın ilk taktik halkası, 15 günde çıkıverdi!
Borçlar dev, altyapı ve teknoloji cüce
TÜSİAD’ın ekonominin durumu ve derhal uygulamaya geçirilmesini istediği tedbirler konusunda, neden bu kadar pimpiriklendiğini, önceki yazılarımızda ortaya koymuştuk. ("Balayı Bitti", UÇ , 17 Ağustos 2007, "Çekirge Bir Sıçrar, İki Sıçrar", UÇ, 2 Eylül 2007) Sermayenin daha ileri düzeyde uluslararasılaşması sürecinde, bağımlı Türkiye kapitalizmi ve sermaye birikimi yeni bir eşiğe dayanmış durumdadır. Kapitalizmin yeni bir uluslararası kriz devresi göstere göstere yaklaşırken, işbirlikçi burjuvazi bu sürece büyük yapısal zayıflıklar ve artan bir kırılganlıkla girmektedir: Dev çaplı devlet ve özel sektör borçları, dev çaplı cari açıklar, başta enerji, su ve ulaşım olmak üzere köhnemiş ve sınırına dayanılmış altyapı, eğitim sistemindeki çöküntü, büyük çaplı vasıflı işgücü açığı, teknolojik gerilik, göreli artıdeğer sömürüsünün ve gerçekleştirmenin sınırına dayanmaya başlanmış olması, siyasal ve hukuki üstyapının sermaye birikiminin önünde engel haline gelmesi, vb. Tıkanma işaretleri artan bağımlı sermaye birikiminin yeni bir düzleme geçebilmesinin sorunları bu kadar büyük ve çetrefilliyken, birkaç yıl içinde bir krize toslanacağı da adeta kesinleşmişken, TÜSİAD’ın eteklerinin tutuşmasının da, Hükümetin 3 aylık eylem planının da arka planı kendiliğinden anlaşılır.
Borsalar kışlamız, plazalar süngümüz
TÜSİAD-AKP acil eylem planını, "komut", "harekat" gibi askeri kavramlarla ifade edişimiz, zorlama bir ajitasyon merakımızdan kaynaklanmıyor. Ekonomik planı, aleni biçimde, askeri bir konsept çerçevesinde tanımlayan, bizzat hükümetin kendisidir. Başbakan Yardımcısı ve Devlet Bakanı Nazım Ekren, planı açıklarken üstüne basa basa vurguluyor:
Cumhuriyet tarihinde ilk kez bir ekonomik program ‘ekonomik savunma ve ekonomik güvenlik’ konsepti içinde ele alınıyor.Kapitalistekonomi ve alınacak ekonomik tedbirlerin, askeri kavramlarla ifadesi, "ekonomik savunma", "ekonomik güvenlik", "piyasa güvenliği", "devletin ekonomik güvenliği", "agresif düzenlemeler", "uluslararası rekabet gücünü artıracak daha saldırgan, daha proaktif tedbirler" gibi kavramlarla, plan metninde de dikkat çekici bir sıklıkla yer alıyor.
İşbirlikçi burjuvazinin ekonomik planının içeriğini görmeden, yalnızca "güvenlik ve savunma konsepti" çerçevesinde tanımlanmış olmasına bakarak, ne idüğü konusunda bir fikir edinmek mümkündür: Bağımlı kapitalist ekonomi ve sermaye birikiminin durumu kritik, tehditkar ve acildir! Emekçi sınıflara karşı kapsamlı ve ağır bir saldırı dalgası daha başlatılmakla kalmayacak, son haftalarda apaçık görüldüğü gibi, toplumsal muhalefet güçlerine ve öncü dinamiklere karşı baskılar yoğunlaşacaktır.
Karanlık savaş, total güvenlik, buldozer ekonomi
Ekonominin güvenlik konsepti içinde ele alınışının, üst düzeyde resmi ifadesine, ilk kez, Genelkurmay Başkanı Büyükanıt‘ın 31 Mayıs konuşmasıyla tanık olmuştuk. Güvenliğin askeri olduğu kadar, ekonomik, toplumsal, siyasi, enformatik, psikolojik harekatların bütünü olduğundan dem vurarak, "Karanlık Savaş" ve "Total Güvenlik" kavramlarını ortaya atmıştı. Şimdi ise, neoliberal kapitalist ekonomi ve ekonomi programının, Hükümet tarafından çok daha çıplak biçimiyle, bir güvenlik sorunu, adeta bir askeri harekat ve savaş konsepti içinde tanımlanmasına tanık oluyoruz.
"Ekonomik güvenlik ve ekonomik savunma", peki kime karşı? Emperyalist kapitalist küreselleşme ve emperyalist sermayeye karşı değil tabii. Çünkü hükümet programı, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını çekebilmek ve emperyalizm nezdinde "Türkiye’nin ratingini artırabilmek" için elinden gelen ve gelmeyen her şeyi yapmayı en başa yazıyor. O zamanbu soruya verilebilecek bir ilk yanıt, ‘bağımlı kapitalist neoliberal ekonominin artan kırılganlığı koşullarında, yaklaşan kriz tehlikesine karşı’, olabilir.
"Yeni konsept ekonomik güvenlik ve ekonomik savunma" diyor Bakan Ekren ve devam ediyor: "Öncelikli hedef, belki de en önemlisi, temel kavram piyasa güveninin sürdürülmesi." Piyasa güveninin ve güvenliğinin sürdürülebilir olmasına bu üç katlı vurgu neyin göstergesi? İşbirlikçi burjuvazi ve hükümetinin, son yıllarda giderek sıklaşan ve şiddetlenen öncü ekonomik sarsıntıların büyüyerek devam edeceğini öngördüğü, ve bunların giderek bir ekonomik panik ve çöküntüye doğru gelişme olasılığını ciddiye aldığı, ciddiye almanın ötesinde, planını bunu engellemek (ekonomik savunma!) engelleyemiyorsa da sermaye açısından en az hasarla atlatmak (ekonomik güvenlik!) üzerine kurduğu anlamına geliyor.
Kemerleri sıkın, şükredin oldu
"Reel sektörde ekonomik güvenlik ve ekonomik savunmadan" diye devam ediyor Bakan Ekren,
eğer hane halkı, firma ve devleti düşünüyorsak, hane halkı için; ekonomik güvenlik ve savunma mümkün olduğu kadar uzun süreli yaşanabilir (!) bir istihdam fırsatlarını (!) zaman içinde (!) oluşturulmasını anlıyoruz. Bu ekonomik ajandanın, ekonomik güvenlik kısmınınbir parçasıdır.Türkçeye çevirirsek; işsizliğin ulaştığı boyutlar, sermaye açısından da tehlike sinyalleri vermektedir. Fakat ekonomik yavaşlama sürecinde, hele ki kriz durumunda, istihdamın mevcut sefil düzeyinin bile korunması çok zor olacaktır. Kapitalizmin ekonomik savunma ve güvenliğinden emekçilerin umabileceği tek şey, işini koruyabilme veya belirsiz bir gelecekte iş bulma ihtimali için her türlü saldırıya boyun eğmektir. Dolayısıyla sermaye ve hükümeti açısından sorun, "hane halkını" krize karşı savunmak ve güvenceye almak değil, çığ gibi büyümeye devam edecek işsizliğin tehditkarlığına karşı sermayeyi savunmak ve güvenceye almaktır! Nitekim, Bakan efendi, ekonomik güvenlik ve savunmanın basitçe bir metafor (eğretileme) olmadığını da belirtmekten kaçınmıyor:
2008-2010 döneminde uygulayacağımız ekonomik güvenlik ve savunma vizyonu çerçevesinde, yalnızca Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde değil, Türkiye’nin bütün bölgelerinde devletin gücü artacak.Plan, "hane halkının" ekonomik savunma ve güvenliği için bu bir cümleden sonra, firmaların (sermayenin) ekonomik savunma ve güvenliği, devletin ekonomik savunma ve güvenliği için alınacak sayfalar dolusu tedbirle devam ediyor. Bunun için, devlet ve sermaye borçlarının nasıl azaltılacağı (malum!), sermaye vergi ve maliyetlerinin nasıl azaltılacağı (malum!), sermayeye nasıl yeni kaynak ve teşviklerin aktarılacağı, karlılığının ve emek verimliliğinin nasıl artırılacağı (eh!), başta kamu bankaları, enerji ve sosyal güvenlik olmak üzere özelleştirmelerin nasıl hızlandırılacağı (malum), devletin ve kamu hizmetlerinin nasıl şirket gibi işletileceği vb. diye uzayıp giden tam 72 madde, 3 ayda çıkarılacak yasalar ve yapılacak yasa değişiklikleri hedefi var.
Planın ucu su zamlarıyla açıldı, hemen ardından akaryakıt, sigara ve alkollü içkilere uygulanan ÖTV’nin artırılması ve elektrik zamları geliyor, bunlar sermaye harekatının öncü birliklerinden ibaret.
Ekonomik ve siyasal saldırganlık iç içe
Planın somut kapsam ve içeriğini ayrıca ele alacağız. Şimdilik şu kadarını söyleyelim: Son dönemde hissedilir biçimde artmaya başlayan devlet baskıları, kuşkusuz yalnızca bağımlı kapitalist ekonominin durumu ve uygulanacak ekonomi politikalarının önünü açma gereğine indirgenemez, ancak belirgin bir bağıntısı da vardır. Bir dönemki Başbakan Ecevit‘in, "Cezaevleri sorunu halledilmeden, IMF programı uygulanamaz" sözü herkesin kulağına küpe olmalı, ve sürece buna göre hazırlanılmalıdır. İşbirlikçi burjuvazi ve devletinin ekonomik ve siyasal saldırganlığının her düzeyde artacağı bu süreçte, emeğin korunması için, şovenist saldırganlık ve sınır ötesi operasyona karşı mücadeleden başlayarak, işçi sınıfı ve emekçi kitleleri her düzeydeki öz savunma eylemlerine hazırlamak görevimizdir.