Cuma, 1 Şubat 2008 (18 yıl 9 ay önce)
Geçtiğimiz yıl Ankara'da yapılan 1 Mayıs mitingine katıldığı için tutuklanıp Sincan F Tipi Kadın Hapishanesi'ne konulan Nevin Yaylacı cezaevi müdüründen gardiyanlara, doktorlardan askerlere kadar tüm bir tecrit mekanizması eliyle beyin kanaması geçirmişti.
Yaylacı'nın beyninde baloncuk oluşmuş; bu durum, kısmi felçlerden şiddetli baş ağrısına, baygınlık ve hafıza kayıplarından kasılmalara, idrar tutamamaya, ağız köpürmelerine kadar bir dizi ciddi sağlık sorunlarıyla kendini ortaya koymuştu. Fakat tüm bunlara karşın 3 gün boyunca tedavisi migren, sinüzit vs. denilerek geçiştirilmiş, oyalama ve ihmaller sonucunda da baloncuğun patlamasıyla beyin kanaması geçirerek ölüm sınırında ameliyata alınmıştı.
Doktorlar o zaman ameliyat için izin aldıkları kızına "bu hastalığa yakalananların, üçte birinin ilk kriz anında, diğer üçte birinin ameliyat sırasında ve son üçte birinin ise ameliyat sonrası geçirilen felç sırasında öldüğünü ve yaşama şansının çok zayıf olduğunu" ifade etmişlerdi. Fakat Nevin, hem ameliyatı hem de ardından geçirdiği felci vücudunda kalan hasarlarla olsa da atlattı.
Bugün hafızasında iki aylık bir boşluk var, yürümekte ve konuşmakta da zorluklar yaşıyor. Nevin ne için tutuklanıp hapse konulduğunu hatırlamasa da 1 Mayıs'ların anlam ve önemini de, devrimci mücadelesini de unutmuş değil ve tam anlamıyla düzelip eskisi gibi olmak için iradi bir çaba gösteriyor.
Bugünlerde Adli Tıp Kurumu'ndan rapor almak için İstanbul'a gelen Yaylacı, burada F tipi tecritten daha kötü şartlar altında tutuldu. Sağlığı, yaşadıkları ve sonrası ile ilgili olarak kendisi ve kızıyla sohbet ettik:
Doktor değil sorgu hakimi
Biz Ankara'dan gelirken tüm raporları, filmleri, tahlil sonuçlarını toplayıp geldik, onlara bakacaklarını sanıyorduk. 6 No'lu Heyete girmeden önce adımı söylediğimde, 'Sen şu terör örgütünün -şimdi hatırlamıyorum galiba- başkanı mısın?' dediler. Dosyamı almadılar bile elimden, önlerinde bir dosya vardı galiba mahkemeden mi ne gelmiş, ona bakıp 'Sen niye tutuklandın, 1 Mayıs'ta ne oldu?' gibi sorular sordular. Ben zaten hatırlamıyorum, kızıma sorup durmuştum hastalığımı ne olduğunu; ameliyat olmuşum, felç geçirmişim diye anlatmaya çalışıyorum ama heyet başkanı 'Bana ne senin ameliyatından!' deyip başka şey soruyor. Kafam karıştı iyice. Sonra burada kalacaksın dediler ve beni penceresiz, karanlık küçük bir odaya aldılar, telefon yasak, televizyon yok, hiçbir şey yok.Nevin Yaylacı'nın kolestrolünün düşük kalması için diyet yapması gerekiyor. Kendisi bu durumu heyete söylediğinde ise şu cevapla karşılaştı: "Ne diyeti? Burada bizim verdiklerimizi yiyeceksin. Evine gidince istediğini yersin."
Ayrıca Yaylacı'nın ciğerlerinde de pıhtılaşma oluşmuş durumda. Bu nedenle kanının sulanması için sürekli iğne olması gerekiyor. Fakat Adli Tıp Heyeti bu iğneleri dahi önemsemedi.
Nevin'e refakat için gelen kızı Arzu da anlatıyor yaşadıklarını:
Ben dışarda annemi bekliyorum, zaten filmleri, raporları almamalarına kızmıştım; bu defa annemi de aldılar, sanki tutuklar gibiydiler. Eşya, havlu, çamaşır falan vermek istedim, zorla bir havlu ve pijama verebildim. Burada kalabileceğini söylemişlerdi bize ama böyle tutuklayıp hapse atacaklarmış gibi davranacaklarını, sağlığıyla hiç ilgilenmeyeceklerini hiç beklemiyordum, çok şaşırdım.Gözlem odasına değil de nezarete alır gibi alıp atıyorlar bir odaya Nevin'i ve orada bir gece kalıyor. Gece fenalaşıyor, tansiyonunu ölçen hemşire "İyisin, bir şeyin yok" deyip geçiştirmeye çalışıyor, Nevin'se kızının ve doktorlarının uyarılarını unutmayıp hastalığının ciddiyetini bildiği için ısrarla tansiyonunun kaç olduğunu soruyor ve "15" yanıtını alınca "Tansiyonumun 10-11'den yukarıda olmaması gerekiyor" diyor. İlerleyen saatlerde iki kez daha tansiyonunu ölçen hemşire bir düzelme olmaması ve Nevin'in ısrarı üzerine doktora telefon ediyor. Doktordan "tehlikeli bir ameliyat geçirmiş bir hasta olduğu, risk almamaları ve ertesi sabah derhal taburcu edilmesi" talimatını alınca gelip haber veriyor sabah taburcu olacağını.
Arzu kaygıyla anlatıyor o saatleri:
Annen burada kalacak deyince çok kaygılandım, bana kağıt imzalatmak istediler kalması için. Ben hastalığının ciddiyetini anlatıp sorumluluğunu kimin alacağını sorunca 'Sorumluluk bizde, sen merak etme' dediler. Ben annemi kaybettikten sonra sorumluluk alsalar ne farkedeceğini, almasalar ne farkedeceğini söyledim. Sağlık evraklarını almış olsalar neyse, ama hiç sağlığıyla ilgilenmediler ki. Bana bir şey sormadılar bile, yanında kalmama zaten izin vermediler, kaç gün kalacak diye sorduğumda bile 'Belli olmaz' dediler, kaldığı süre boyunca da ziyaret falan yasakmış, hapishane bile böyle değildi. En azından görebileceğin gün belliydi orada. Ertesi gün sabah erken telefon ettiler gel anneni al diye, raporu gereken yere ileteceklermiş.
Ayaklar için yürüyüş eller için örgü
Sağlığını soruyoruz Nevin'e, nasıl olduğunu, şimdi neler yaptığını...
Şimdi çok iyiyim, doktorlar bile şaşırıyor. Nasıl hastalandığımı, neler yaşadığımı hatırlamıyorum. Kızım, arkadaşlar anlatıyor, çok kötüymüşüm. Hatta yaşamaz falan da demişler galiba. 1 Mayıs'tan epey sonra gelip evden almışlar, onu da hatırlamıyorum. 1 Mayıs'ı, ameliyatı, felç geçirmişim onları hiçbirini hatırlamıyorum ama öncesini çok iyi hatırlıyorum elbette. Yolları, ne olduğumu, kim olduğumu falan unutmadım. Ellerimi ve ayaklarımı, yani sağ tarafımı kullanmakta zorluk çekiyorum. Ayaklarımı hareket ettirmek için yürüyüş yapıyorum, ellerim için de örgü örüyorum. Kelimeleri hatırlamıyorum, bazen de cümlenin sonunu unutuyorum. Onun için de kısa cümleler kuruyorum, bulmaca çözüyorum ve biraz düşünüyorum hep konuşurken falan.Bizim sohbetimizde de sık sık kızına bakıp cümlesini tamamlamasını istiyor zaten ama Arzu taviz vermiyor "Ben yanında yoksam ne olacak, hatırlaman lazım" diyor. Biz de taviz vermiyoruz ve Nevin'in anlatmasını istiyoruz, uzun da olsa yavaş da olsa...
"Annem hatırlamıyor" diye söze başlıyor Arzu:
Ama hastalığı sırasında da bu hastalıktan beklenmeyecek tepkiler vermiş, mesela ameliyat için izin vermemiş ve ısrarla 'Avukatım ve kızım gelmeden bir şey imzalamam' demiş ve benim telefonumu hiç teklemeden söylemiş. Bana telefon eden doktor 'Hiç merak etme annen iyi' demişti. Ama oradaki gardiyan hiç de öyle demedi. önce 'Ben doktorum' dedi. Ağustos sıcağında mont giyip oturmuş bir 'doktor'! Sonra 'Hemşireyim' falan dedi. En son gardiyan olduğunu itiraf etti, sonra da 'Annene iyi bak, bu onu son görüşün olabilir' dedi. Doktor riskli bir ameliyat olduğunu söylemişti. Tıpta SAK deniliyormuş. Beyin kanaması geçiren hastaların 3'te 1'i kanama sırasında, 3'te 1'i ameliyatta, 3'te 1'i de daha sonra geçirilen felç sırasında ölebiliyormuş, yaşaması büyük bir şans demişti doktor. Ameliyattan sonra da oldukça iyiydi, gelenleri tanıyordu, konuşuyordu. Felç geçirdikten sonra çok kötü oldu. Sağ tarafı uzunca bir süre hiç tutmadı zaten. Konuşması hiç anlaşılmıyordu, k'lar, h'ler telafuzunda hiç yoktu, konuşmayı, yürümeyi yeniden öğrendi diyebilirim özetle. Tabii yazmayı da. Harfleri kocaman kocaman yazıyordu; ilk başta kalem bile tutamıyordu ama hapishanelerden gelen mektupları yanıtlamak için başladı yazmaya.Nevin atlayıp söze giriyor, "Burada Gebze'den biri yazmıştı bana. Galiba Aysel; ona ulaşabilirseniz lütfen benim adıma özür dileyin. Kusura bakmasın yazamadım ona, bir de galiba Devrim'di, ona da ancak bir satır yazabildim. Sık sık yazıyor o. Biraz daha düzeleyim, hepsine yazacağım" diyor.
Yüreği ve beyni kavgada Nevin'in; şairin dediği gibi "kalbimizin bir yanı buradaysa..." Nevin'in kalbinin bir yanı hücrelerdeki devrimci tutsaklarda, diğer yanı dışardaki mücadelenin eskisi gibi sağlıklı bir parçası olmak için direnmekte.