Çarşamba, 13 Şubat 2008 (18 yıl 8 ay önce)
Metin Münir, Milliyet, 13.02.2008
Her Türk krizi tadacaktır
İstanbul'un ünlü Zincirlikuyu mezarlığının girişinde "Her canlı ölümü tadacaktır" yazar.
Türk ekonomisinin bir mezarlığı olsaydı onun da girişindeki en uygun yazı da galiba "Her hükümet ekonomik krizi tadacaktır" olurdu.
Türkiye'de bütün hükümetler eninde sonunda ekonomi yüzünden duvara çarpıyor.
AKP'nin kendini bu kuralın istisnası saydığını biliyoruz. Ama, dışarıda gittikçe yükselen belirsizlik dalgasının kıyılarımıza vurmasını bekleyenler için bu bir teselli değil. 1950'lerden beri bütün hükümetler kendilerini bu kuralın istisnası saydılar. Fakat, bu yersiz özgüven Türkiye'yi azgelişmiş ekonomilerin hastanesi olan IMF'nin en iyi müşterisi olmaktan kurtaramadı.
Amerika Birleşik Devletleri'nde geçen ağustosta mortgage, yani uzun vadeli konut kredileriyle canlanan kötü haber yanardağının patlamaları aralıksız devam ediyor.
Mortgage zararı
G8'ler olarak bilinen dünyanın en büyük sekiz ekonomisinin zirvesinden sonra mortgage'tan doğan zararların 400 milyarı bulacağı açıklandı.
Business Week, ABD'de konut fiyatlarının önümüzdeki iki-üç yıl içinde yüzde 25 düşebileceğini haber veriyor. Amerikalılar konutlarını teminat gösterip tüketim kredisi alma alışkanlığındadırlar. Tüketim, gayri safi milli hasılasının neredeyse dörtte üçünü teşkil ediyor. Dolayısıyla konut fiyatlarının inmesi ekonomiyi yavaşlatacaktır.
Geçtiğimiz beş yıl işinde yıllık ortalama yüzde 11 büyüyen Çin ekonomisi bu yıl iki puan yavaşlayacak.
Daha geçen aya kadar dünyadaki en sıcak birincil halka arz piyasası olan Hindistan'da iki büyük arz talep bulamadığı için geri çekildi.
Bulgaristan'da orta gelirli yabancılara yönelik tatil evi satışları neredeyse durmuş durumda.
Uzatılması mümkün bu kötü haber kataloğunun Türkiye'ye etki yapmaması imkânsızdır.
İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Türkiye'nin en büyük hisse senedi müşterisi olan yabancıların ocakta 923 milyon dolarlık hisse senedi sattığını açıkladı. Finansinvest'e göre bu, Ocak 2000'den yana gerçekleşen en büyük satış. Endeks yılbaşından bu yanan yüzde 25 düştü.
Sanayi üretimi daraldı
Dolar pazartesi günü zayıflayarak 1.22 liranın üstünü gördü. Geçen ay sanayi üretiminde büyüme beklentilerin aksine yüzde 1.4 daraldı.
Analistler Türkiye'nin bu yılki büyüme hızını yüzde beşten dörde, hatta üçe çekmeye başladı.
En kötü haber, hükümetin ekonomik konularda ne yapacağına dair en ufak bir fikrinin olmamasıdır. Beter haber ise, Erdoğan'ın destansal bir duyarsızlıkla üniversitelerde türban yasağını kaldırmaya çalışarak toplumu ortadan çatlatmasıdır.
Artık herhalde kabul etmem lazım: Türkiye'nin siyasi kadrosu hiçbir zaman akıllanmayacak, hiçbir zaman geçmişten ders almayacak ve halk tekrar tekrar bunun bedelini ödeyecek.
Sanayi alarm veriyor
Referans, 13.02.2008
Türkiye türbanı tartışırken, sanayiciden "İşler iyi gitmiyor" uyarısı geldi. İstanbul Sanayi Odası (İSO) üyeleri arasında gerçekleştirilen "2007 Yılı İkinci Yarı Durum Tespit Anketi"nden de olumsuz bir tablo çıktı. Ankete göre başta üretim, iç satış, dış satış, yeni siparişler ve istihdam olmak üzere çalışma kapsamında ele alınan 5 temel göstergede ikinci yarı verileri, ilk yarıdakilere göre gerileme gösterdi.
Yılın ilk yarısında, üretimlerinde azalma olduğunu belirten işletmelerin oranı yüzde 24.7 iken, ikinci yarıda bu oran yüzde 30'e yükseldi. Dış satışların azaldığını ifade eden işletmelerin oranı yüzde 29'dan, ikinci yarına yüzde 33.5'e yükseldi. Yeni siparişlerinde azalma olduğunu kaydeden işletmelerin oranı ilk yarına yüzde 26.4 iken, bu oran, ikinci yarıda yüzde 27.1'e yükseldi. Ankete göre, karşılıksız çek ve protestolu senetle karşılaşan işletmeler oranı geçen yılın ilk yarısında yüzde 64,3 iken, ikinci yarıda yüzde 72,7'ye yükseldi. Bu sonuç, çalışmanın başladığı 1999 yılından bu yana elde edilen en yüksek oran oldu.
(...)
2007 yılının ilk altı ayında işletmelerin yüzde 23,1'i istihdamda azalma olduğunu açıklarken, bu oran ikinci altı ayda yüzde 26,9'a yükseldi. Üretim, ihracat, yeni siparişler ve istihdam gibi 5 temel göstergeden biri olan iç satışlarda azalma olduğunu belirten işletmelerin oranı ilk altı ayda yüzde 29 iken, ikinci yarıda bu oran yüzde 28'e geriledi. İç satışlarda azalma yaşayan işletmeler oranının en yüksek olduğu sektör yüzde 43,8 ile deri ve ayakkabı sanayi, artış yaşayan işletmeler oranının en yüksek olduğu sektör ise yüzde 65,6 ile gıda, içki ve tütün oldu.
(...)
İşletmelerin üçte birinin karı düştü
Kârlarının 2007'nin ikinci yarısında ilk altı aya göre düştüğünü belirten işletmelerin oranı yüzde 36,3'e yükselirken, zarar edenlerin oranı yüzde 8,3'den 9,8'e çıktı. İşletmelerin yüzde 46,1'i de 2007'nin ilk altı ayına göre zarar ettiklerini ya da daha az kâr ettiklerini açıkladı. Finansman dar boğazı içinde olan işletmelerin oranı 2007'nin ilk yarısında yüzde 51,5 iken, ikinci yarıda bu oran yüzde 55'e yükseldi. 2007'nin ikinci altı ayında yatırım yapmayan işletmelerin oranı yüzde 43,6'ya yükseldi. İlk altı ayda bu oran yüzde 45,1'di. Yurt dışında yatırım yapanların oranı da yüzde 1,6'dan ikinci yarıda yüzde 2,9'a çıktı. Geçen yılın ikinci yarısında yüzde 9 olan yurt dışında yatırım yapmayı planlayan işletmelerin oranı, bu yılın ilk yarısında yüzde 12,5'e yükseldi.
Ankete göre, karşılıksız çek ve protestolu senetle karşılaşan işletmeler oranı geçen yılın ilk yarısında yüzde 64,3 iken, ikinci yarıda yüzde 72,7'ye yükseldi. Bu sonuç, çalışmanın başladığı 1999 yılından bu yana elde edilen en yüksek oran oldu. Bunun ekonomideki sıkıntının ne boyuta ulaştığının açık bir göstergesi olduğunu vurgulayan İSO Başkanı Tanıl Küçük, "Aşırı değerli YTL'nin ucuzlattığı ithalat, kendi işletmelerimizi zora sokmuştur" dedi.