GÜNCEL
Dünyanın çeşitli ülkelerinde 2007 yılının son aylarından itibaren gıda fiyatlarındaki artışa karşı yapılan kitlesel eylemler, son günlerde akaryakıt zamlarının geri alınması talebiyle yaygınlaşarak sürüyor. Kasım ayından bu yana, Moritanya, Haiti, Çin, Burkina Faso, Haiti, Fildişi Sahili, Meksika, Tayland, Kenya, İtalya, Hindistan, Fas, Yemen, Özbekistan, Filipinler, Kamerun, Etyopya, Pakistan, Nijerya, Bangladeş… gibi ülkelerde gıda zamları onbinleri bulan eylemlerle protesto edildi. Meksika’da 70 bin gösterici, tortilla (ekmek) fiyatlarındaki artışa karşı eylem yaptı. Pek çoğu polis zorbalığı ile karşılanan gösterilerde, Haiti’deki gibi ölenler de oldu.
Akaryakıt zamları, Hong Kong, Nepal, Hindistan (genel grev çağrısı), Malezya, Güney Kore (akaryakıt ve ABD’den ithal et fiyatlarına karşı), Endonezya gibi Asya ülkelerinin yanında, Avrupa ülkelerinde de protesto ediliyor. Mayıs ayından beri İspanya’da kamyoncular, Fransa, İspanya, İtalya, İngiltere ve Belçika’da balıkçılar, İspanya, Portekiz, Bulgaristan ve İngiltere’de kamyon şoförleri, akaryakıt zamlarına karşı eylemler düzenliyorlar. Akaryakıt zamları, Avrupa’da balıkçılık, nakliyat ve tarım sektörlerinde kısa sürede şok etkisi yaptı. Son beş yıl içerisinde Avrupa’nın pek çok yerinde fiyatlar yüzde 50 ila 100 oranında arttı. AB’de sayıları 400 bini bulan balıkçıların sokak kameralarını da kırdıkları militan eylemleri, buna dayanıyor. İtalya’da bir balıkçı, içerisinde bulundukları yıkımı, “Sonuç alamazsak bunun sonucu açık savaş olur. Haftada 80 saat bir peni bile kazanamadan çalışmaktan artık bıktık, bıktık!” sözleriyle anlatıyor.
Söylemeye bile gerek yok ki, deniz çoktan bitti! Tüm yaşamın faturalanarak kapitalize edilmesi ve zamlar karşısında son bir yıl içerisinde gittikçe daha fazla duvara dayandık! Zaten çoktandır yok sayılanlar bir yana, en temel ihtiyaçlar dahi ötelenmeye, yaşamın kendisi ertelenmeye başlandı. Ekmeğe yapılan son zamla beraber İstanbul’da geniş bir ailenin günlük ekmek masrafı 10 YTL’yi buluyor. Elektriğe Ocak ayından beri iki kez ve toplam yüzde 44; suya geçen yıl yüzde 75-134; doğal gaza ise bu yıl ikinci zam yapıldı. Ulaşım ise hemen her kentte geçen yıl yapılan zamlardan sonra yeniden zam gördü. Pirinçten meyve ve sebzeye tüm gıda maddelerine, temizlik ürünlerine vb. vb. en son ekmeğe yapılan zamlar da toplamda yüzde 130′ları bularak bu furyaya eklendi. Ulaşım zamlarıyla beraber emekçilerin yakınlarıyla hemen tek iletişim aracı haline gelen telekoma, giderek yaygınlaşan internet kullanımına da her yıl zam yapılıyor ve sabit ücret artırılıyor, ADSL bağlantısı için sabit telefon hattı zorunlu tutuluyor ve onun sabit ücreti de kullanıcının sırtına bindiriliyor. Emekçi kitlelerin üzerindeki yük, satın alınan her şeyde olduğu gibi, eğitim, sağlık, elektrik, su gibi artık kamusallıktan çıkarılmış tüm hizmetlerde de KDV ve akaryakıt, iletişimde ÖTV (özel tüketim vergisi) artışlarıyla daha da şiddetlendiriliyor. KDV ve ÖTV, krizin faturasını emekçilere yıkmak ve sermayeye oluk oluk kaynak aktarmak için kullanılan en elverişli yollardan biri olarak, vergilerin yüzde 71′ini oluşturuyor. Bir başka deyişle, emperyalist ve işbirlikçi sermayenin kan emiciliğinin; polisinden imamına, celladından papazına devletin baskı ve aldatma aygıtı olarak etkinleştirilmesinin bedelini, emekçiler, sadece kendilerinin değil, gelecek kuşakların da yaşamlarını bedel vererek ödüyorlar!
Bu noktada, yaşamlarını en fazla darbeleyenlerden başlayarak zamlara karşı mücadele ihtiyacı kitlelerin içerisinden doğmaya başladı. 2 yıl önce üniversite öğrencilerinin ulaşım zamlarına ve yüksek kiralara, sendika ve kitle örgütlerinin ulaşım zamlarına karşı eylemleri ilk işaretler oldu. Geçen yıl ve bu yıl ise, yine taşra ve metropol üniversite öğrencilerince yapılan eylemlerin taleplerinin bir bölümünü, ulaşım ve yemek zamlarının geri alınması oluşturdu. Bazıları nispi kazanımlarla sonuçlanan bu eylemler, imza kampanyası ve yemek boykotunun yanı sıra, kampus içi gösteri yürüyüşleri ile de yürütüldü.
Öğrenci gençliğin önceki yaşam koşullarındaki sarsılmaya el yordamıyla vermeye başladığı bu eylemli yanıtlar, henüz ne öğrenci gençliğin, ne de geniş işçi-emekçi kitlelerin genel davranışı haline gelmiş durumda. Bununla birlikte, ODTÜ yurtlarındaki son boykotta olduğu gibi, kitleselleşme olanakları ve meşruiyetleri son derece yüksek. Keza, son bir-iki yıl içerisinde, ulaşım ve ekmek zamlarının ardından Adana, Ankara, Antep, Eskişehir, Denizli vb. illerdeki siyasal-sendikal güçler tarafından eylemler düzenlendi, platformlar oluşturuldu. Ekmek zamlarının geri alınması talebiyle yürüyüşler yapıldı. Deniz biterken, sokak, kitlelerin öncü kesimleri tarafından seslerini duyurarak bir parça soluk alabilecekleri bir alternatif olarak belirmeye başladı.
Yine henüz cılız bir damar olmakla birlikte, işçi sınıfı içerisinde daha fazla ücret, sosyal hak için ve aşırı çalışmaya karşı yaşam ve çalışma koşullarını iyileştirme, emeğin korunması çabası olarak sendikalaşma girişim ve özlemlerinin artışını da zamların da tetiklediği bu sürecin ürünü sayabiliriz. Son kesitte yapılan işçi eylemleri içerisinde özelleştirme (Tekel) ve iş cinayetlerinin (Tuzla tersaneleri ve Tuzla deri) yanı sıra, ücret artışı (15 gün süren lastik grevi ile İstanbul belediyelerindeki TİS görüşmelerinde uyuşmazlık nedeni), aşırı çalışma, iş güvencesi ve sendikanın tanınması (Arçelik Yıldıran, Unilever, E-kart, Yörsan, Desa. Tega,…) öne çıkıyor. İstanbul belediyelerinde işçiler ulaşım ve suya yapılan zamlar ortadayken kendilerine yüzde 8 gibi bir ücret zammı dayatılmasını kabul etmedikleri için gösteri yaptılar. Keza Türk Metal’in örgütlü olduğu Uzel’de başlayan direnişin nedenini de 3 aydır ücretlerin ödenmemesi oluşturuyor. Direnişteki diğer işyerlerinde de genel itilimi, sendikanın tanınması ile sağlanabilecek olan ücret, çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve sosyal haklar vd oluşturuyor.
Son yıllarda sendikalı işyerlerinde TİS görüşmeleri, düşük enflasyon oranına yaslanılarak düşük oranlardaki ücret ve sosyal hak zamları ile bağlandı. Sendikaların genel tutumu, iş güvencesinin korunması, kimi esneklik maddelerinin önüne geçilmesi vb. adına düşük ücret ve sosyal hak zammı oranlarına imza atmak oldu. Öte yandan, ezici çoğunluğu sendikasız, yarıdan fazlası ise sigortasız olan işçiler, pek çok sektörde yıllık 20-30 YTL‘lik artışlara boyun eğdiler. Neredeyse genel ücret haline getirilmiş olan asgari ücrete 2008 yılı için yapılan zam, yüzde 9,2 oranında. Asgari ücret, ‘95′in sınıf hareketi atmosferinde -yine kuşkusuz sefalet ücreti niteliğinde olmakla birlikte- ‘97′ye dek yüzde 107 artarken, daha sonra ise sistematik bir düşüş izlemeye başladı. Ancak asıl asgari ücrete asıl altın vuruş”, 2004′ten itibaren yapıldı. 2004 sonrasında asgari ücrete yüzde 4-5 oranında yapılan zamlar, işçi sınıfının geniş kitlelerinin ücret koşullarını belirlemekle kalmadı; aynı zamanda yapılan TİS’ler de işçilerin, emekçi memur ve emekli maaşlarının bastırılması için de emsal ve temel oluşturdu. Devrimci güçler ise, büyük oranda informel sektör içerisinde ilişkilere sahip olmalarına rağmen, sınıfın bütününü bu denli ilgilendiren asgari ücrete yönelik bir ajitasyon/örgütlenme/eylem pratiği içerisinde hiç olmadılar; bu konuda bir birikim ve sınıf gücü yaratmaya yönelmediler!
Bu durum, zamlara karşı işçi sınıfı ve kent yoksullarının mücadelesi ile işsizliğin şiddet düzeyindeki basıncına rağmen işçi sınıfının ücret mücadelelerinin aynı hatta ve birbirini büyütüp yükselterek geliştirilmesinin nesnel temelini oluşturuyor. Zamların geri alınması, temel ihtiyaç maddelerinden KDV ve ÖTV alınmasına son verilmesi, kira ödeneği, asgari ücretin açlık sınırının altında olmaması, ücretlerin ve sosyal hakların zamlarla birlikte sürekli yükselen yoksulluk sınırını aşacak ve bir emekçi ailesinin yaşamını insanca sürdürebileceği şekilde belirlenmesi gibi talepler, bu nesnel temel üzerinden, işçi ve emekçilerin güç, birlik ve özgüven toplama imkanı olarak şekilleniyor.
Deniz biterken, görünene devrimci proleter bir eksenden yaklaşım, somut pratiğin sorunu olarak önem kazanıyor.
Çeşitli illerde, üniversitelerde, kimi metropol semtlerinde zamlara karşı yapılan eylemlerin ana gövdesini halen, devrimci-demokratik güçlerin, işçi ve memur sendikalarının ve bu süreci yerel seçim politikaları odağından da ele alan kimi reformist partilerin “aktif” kitlesi oluşturuyor.
İlk elde ekmek olmak üzere zamların geri alınması (ve ücretlerin/sosyal hakların yükseltilmesi) talebi, bu yönüyle hem bir iç ve içten dışa doğru dinamizasyon, hem de bunu nispeten elverişli bir kitlesel zeminde gerçekleştirme olanakları yönüyle gündemimizi oluşturuyor, oluşturacak. Çağrılarımızın sınıfın en geniş kesimlerinin görüş alanına girmesi, kent yoksulları, özel olarak da emekçi kadınlara doğru genişleyerek etkime alanının derinleşmesi imkanları, zamların geri alınması talebinin, suyun özelleştirilmesine karşı mücadele hazırlıkları da etkin bir şekilde gündemleştirilmesinde yatıyor.
Mevcut/gelişebilecek grev ve direnişlere, önümüzde uzanan metal TİS’lerine her düzeyde en hazır olanaklarla girmek; sigortasız, düşük ücretle ve aşırı çalışma altındaki sektörlerde asgari ücretin artırılması, açlık sınırının altında çalışmama talebini işyerlerinde öncü işçi kurullarının oluşturulmasının bir aracı olarak değerlendirmek; semtlerde, emekçi kadınlar arasındaki faaliyetlerimizi yoğunlaştırmak; halen sürmekte olan kayıt paralarının alınmasına karşı emekçi kadınlar, öğrenciler ve eğitim emekçileri bütünlüğünde mücadeleyi geliştirmek de bu gündemle birleşik hedefler arasında yer alıyor.
Zamların geri alınması mücadelesinin hedefini, kitlelere en açık haliyle kazanmak olarak tanımlamalıyız. Açlık derekesindeki yoksunluklarımızı, sınırlı güçlerle ve sadece dile getirmekle, günler, haftalar, aylar sonra teşhir etmekle yetinemeyiz! Kadın ve erkek emekçilerde, yaşamlarını sermayeden söküp alma tutkusunu geliştirmeden, sınıfın yumruğunu kullanma esinini yaratmadan etkili bir ajitasyon geliştirmek bile mümkün değildir. Zaman basıncı olmayan, organizasyonel ve eylem yetilerimizi zorlamayan, bütün çalışma alanlarından ses vermeyen, dahası özel olarak emekçi kadınları özneleştirmeye yönelmeyen, birkaç hamleyle yetinen bir çalışmayla kitlelerde kazanma ruhunu yaratamayız.
Ekmek zammı ve faturalara karşı, evlerden, semt pazarlarından, halk ekmek ve fatura yatırma kuyruklarından başlayan, çok biçimli ve birbirini besleyen araçlarla etkin bir ajitasyon yürütmeliyiz. Kitle tepkisi kendisini eylem düzeyinde yeni yeni ortaya koymaktadır; dolayısıyla belirli bir gecikmişliğimiz olmakla birlikte, bu aynı zamanda daha elverişli bir zemin demektir, hızla işe koyulmalı ve yararlanmalıyız. Ajitasyon ve teşhirde, gazete dahil, istatistiğe boğulmamalı ancak emperyalist kapitalizmin gıda krizine ilişkin demagojilerini -bunlar kitleler üzerinde etkilidirler- özellikle biyoyakıt kullanımı yönünden yerle bir edecek rakamlara başvurmalıyız. Halen çeşitli illerde kitle toplanma aracı olarak değerlendirilen imza toplama gibi biçimler, özellikle zamlar konusunda ajitasyonla birleşik olarak kullanılabilir ve kitleler tarafından da semtlerde, kahvelerde, işyerlerinde, kuyruklarda… uygulanabilirler. Fatura kuyrukları ve ve halk ekmekler, hazır bir kitle gücüyle eylem alanına çevrilebilirler. Faturaların yakılması, faturalarını ödeyemediği için hapse atılanların gündemleştirilmesi, vb ile birleşik olarak inatçı bir eylem hattına dönüştürülebilir. Okullarda kayıt paralarının alınmasına karşı etkin ve somut sonuçlarla birleşik bir çalışmaya da, yine emekçi kadınları özneleştirme hedefimize bağlı olarak yoğunlaşmalıyız. Çevremizdeki hiçbir emekçi kadının çocukları için kayıt parası ödememesinin yanında, semtinde bunun canlı propagandacısı ve örgütçüsü olmasını sağlamalıyız.
Zamlara karşı ajitasyon ve eylemler, yerel seçim gündemiyle de birleşik olarak sendikal ve siyasal güçlerin hükümet muarızı çalışmalarının da temel bir unsuru olacaktır. Gündemin kapsayıcılığı, su konusunda olduğu gibi, özellikle okulların açılma evresinde daha geniş kitle hareketlerinin zemini olarak belirginleşecektir. Emperyalist kapitalist sisteme değil AKP’ye muhalefetle sınırlı bir çizgide gelişecek, hatta geniş kitlelerin böyle algılayacağı bir zemin sözkonusudur. Böyle bir eksene genel ajitasyonda olsun, pratik olarak bulunduğumuz yerlerde olsun imkan vermemek, kitlelerin en harlı oldukları yerde ruhen reformize edilmelerinin önüne geçmek görevimizdir. Sermayeyi, açlık silahıyla yeniden yeniden vurmalı; sosyalizmin insanca yaşam olarak kavratılmasını merkeze koymalıyız. Ancak bu, kitle güçlerimizle bağımsız duruşumuza dayanmak kaydıyla, gerektiğinde konuya ilişkin bölgesel, sendikal vb. platformlarda yer almamızın önünde bir engel olarak da görülmemelidir.
Tüm bunları yapabilmek için ise, önümüzde bu denli berrak, yakıcı bir gündemi kendimizden başlayarak derhal pratikleştirmekten başka bir seçenek bulunmuyor! Bu ateş, bizi değil sermayeyi yakmalı!
Salı, 24 Haziran 2008 (18 yıl 4 ay önce)
Bugün işçi sınıfı ve kent yoksullarının, öğrenci gençliğin, emekçi köylülüğün… gündemi nedir? Tüm emekçiler neyin pençesinde kıvranıyor? Bu sorunun yanıtını proletarya ve emekçiler yalnızca dünyanın hemen her yerindeki eylemlerinin temel talepleri ile vermekle kalmıyor. Aynı zamanda Türkiye’de de henüz sayılı olan, ancak kitleselleşmeye aday örgütlenme ve eylem çaba ve özlemleri de aynı şeyi söylüyor: Akaryakıt, ekmek/gıda başta olmak üzere artan yaşam yükünün hafifletilmesi ve zamların geri alınması; ölümüne varabilen aşırı çalışma koşulları altında verilen sefalet ücretlerinin yükseltilmesi istemleri!
Eylem günlüğü açıldı!
Dünyanın çeşitli ülkelerinde 2007 yılının son aylarından itibaren gıda fiyatlarındaki artışa karşı yapılan kitlesel eylemler, son günlerde akaryakıt zamlarının geri alınması talebiyle yaygınlaşarak sürüyor. Kasım ayından bu yana, Moritanya, Haiti, Çin, Burkina Faso, Haiti, Fildişi Sahili, Meksika, Tayland, Kenya, İtalya, Hindistan, Fas, Yemen, Özbekistan, Filipinler, Kamerun, Etyopya, Pakistan, Nijerya, Bangladeş… gibi ülkelerde gıda zamları onbinleri bulan eylemlerle protesto edildi. Meksika’da 70 bin gösterici, tortilla (ekmek) fiyatlarındaki artışa karşı eylem yaptı. Pek çoğu polis zorbalığı ile karşılanan gösterilerde, Haiti’deki gibi ölenler de oldu.
Akaryakıt zamları, Hong Kong, Nepal, Hindistan (genel grev çağrısı), Malezya, Güney Kore (akaryakıt ve ABD’den ithal et fiyatlarına karşı), Endonezya gibi Asya ülkelerinin yanında, Avrupa ülkelerinde de protesto ediliyor. Mayıs ayından beri İspanya’da kamyoncular, Fransa, İspanya, İtalya, İngiltere ve Belçika’da balıkçılar, İspanya, Portekiz, Bulgaristan ve İngiltere’de kamyon şoförleri, akaryakıt zamlarına karşı eylemler düzenliyorlar. Akaryakıt zamları, Avrupa’da balıkçılık, nakliyat ve tarım sektörlerinde kısa sürede şok etkisi yaptı. Son beş yıl içerisinde Avrupa’nın pek çok yerinde fiyatlar yüzde 50 ila 100 oranında arttı. AB’de sayıları 400 bini bulan balıkçıların sokak kameralarını da kırdıkları militan eylemleri, buna dayanıyor. İtalya’da bir balıkçı, içerisinde bulundukları yıkımı, “Sonuç alamazsak bunun sonucu açık savaş olur. Haftada 80 saat bir peni bile kazanamadan çalışmaktan artık bıktık, bıktık!” sözleriyle anlatıyor.
Deniz bitti!
Söylemeye bile gerek yok ki, deniz çoktan bitti! Tüm yaşamın faturalanarak kapitalize edilmesi ve zamlar karşısında son bir yıl içerisinde gittikçe daha fazla duvara dayandık! Zaten çoktandır yok sayılanlar bir yana, en temel ihtiyaçlar dahi ötelenmeye, yaşamın kendisi ertelenmeye başlandı. Ekmeğe yapılan son zamla beraber İstanbul’da geniş bir ailenin günlük ekmek masrafı 10 YTL’yi buluyor. Elektriğe Ocak ayından beri iki kez ve toplam yüzde 44; suya geçen yıl yüzde 75-134; doğal gaza ise bu yıl ikinci zam yapıldı. Ulaşım ise hemen her kentte geçen yıl yapılan zamlardan sonra yeniden zam gördü. Pirinçten meyve ve sebzeye tüm gıda maddelerine, temizlik ürünlerine vb. vb. en son ekmeğe yapılan zamlar da toplamda yüzde 130′ları bularak bu furyaya eklendi. Ulaşım zamlarıyla beraber emekçilerin yakınlarıyla hemen tek iletişim aracı haline gelen telekoma, giderek yaygınlaşan internet kullanımına da her yıl zam yapılıyor ve sabit ücret artırılıyor, ADSL bağlantısı için sabit telefon hattı zorunlu tutuluyor ve onun sabit ücreti de kullanıcının sırtına bindiriliyor. Emekçi kitlelerin üzerindeki yük, satın alınan her şeyde olduğu gibi, eğitim, sağlık, elektrik, su gibi artık kamusallıktan çıkarılmış tüm hizmetlerde de KDV ve akaryakıt, iletişimde ÖTV (özel tüketim vergisi) artışlarıyla daha da şiddetlendiriliyor. KDV ve ÖTV, krizin faturasını emekçilere yıkmak ve sermayeye oluk oluk kaynak aktarmak için kullanılan en elverişli yollardan biri olarak, vergilerin yüzde 71′ini oluşturuyor. Bir başka deyişle, emperyalist ve işbirlikçi sermayenin kan emiciliğinin; polisinden imamına, celladından papazına devletin baskı ve aldatma aygıtı olarak etkinleştirilmesinin bedelini, emekçiler, sadece kendilerinin değil, gelecek kuşakların da yaşamlarını bedel vererek ödüyorlar!
Deniz biterken görünen…
Bu noktada, yaşamlarını en fazla darbeleyenlerden başlayarak zamlara karşı mücadele ihtiyacı kitlelerin içerisinden doğmaya başladı. 2 yıl önce üniversite öğrencilerinin ulaşım zamlarına ve yüksek kiralara, sendika ve kitle örgütlerinin ulaşım zamlarına karşı eylemleri ilk işaretler oldu. Geçen yıl ve bu yıl ise, yine taşra ve metropol üniversite öğrencilerince yapılan eylemlerin taleplerinin bir bölümünü, ulaşım ve yemek zamlarının geri alınması oluşturdu. Bazıları nispi kazanımlarla sonuçlanan bu eylemler, imza kampanyası ve yemek boykotunun yanı sıra, kampus içi gösteri yürüyüşleri ile de yürütüldü.
Öğrenci gençliğin önceki yaşam koşullarındaki sarsılmaya el yordamıyla vermeye başladığı bu eylemli yanıtlar, henüz ne öğrenci gençliğin, ne de geniş işçi-emekçi kitlelerin genel davranışı haline gelmiş durumda. Bununla birlikte, ODTÜ yurtlarındaki son boykotta olduğu gibi, kitleselleşme olanakları ve meşruiyetleri son derece yüksek. Keza, son bir-iki yıl içerisinde, ulaşım ve ekmek zamlarının ardından Adana, Ankara, Antep, Eskişehir, Denizli vb. illerdeki siyasal-sendikal güçler tarafından eylemler düzenlendi, platformlar oluşturuldu. Ekmek zamlarının geri alınması talebiyle yürüyüşler yapıldı. Deniz biterken, sokak, kitlelerin öncü kesimleri tarafından seslerini duyurarak bir parça soluk alabilecekleri bir alternatif olarak belirmeye başladı.
Yine henüz cılız bir damar olmakla birlikte, işçi sınıfı içerisinde daha fazla ücret, sosyal hak için ve aşırı çalışmaya karşı yaşam ve çalışma koşullarını iyileştirme, emeğin korunması çabası olarak sendikalaşma girişim ve özlemlerinin artışını da zamların da tetiklediği bu sürecin ürünü sayabiliriz. Son kesitte yapılan işçi eylemleri içerisinde özelleştirme (Tekel) ve iş cinayetlerinin (Tuzla tersaneleri ve Tuzla deri) yanı sıra, ücret artışı (15 gün süren lastik grevi ile İstanbul belediyelerindeki TİS görüşmelerinde uyuşmazlık nedeni), aşırı çalışma, iş güvencesi ve sendikanın tanınması (Arçelik Yıldıran, Unilever, E-kart, Yörsan, Desa. Tega,…) öne çıkıyor. İstanbul belediyelerinde işçiler ulaşım ve suya yapılan zamlar ortadayken kendilerine yüzde 8 gibi bir ücret zammı dayatılmasını kabul etmedikleri için gösteri yaptılar. Keza Türk Metal’in örgütlü olduğu Uzel’de başlayan direnişin nedenini de 3 aydır ücretlerin ödenmemesi oluşturuyor. Direnişteki diğer işyerlerinde de genel itilimi, sendikanın tanınması ile sağlanabilecek olan ücret, çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve sosyal haklar vd oluşturuyor.
Son yıllarda sendikalı işyerlerinde TİS görüşmeleri, düşük enflasyon oranına yaslanılarak düşük oranlardaki ücret ve sosyal hak zamları ile bağlandı. Sendikaların genel tutumu, iş güvencesinin korunması, kimi esneklik maddelerinin önüne geçilmesi vb. adına düşük ücret ve sosyal hak zammı oranlarına imza atmak oldu. Öte yandan, ezici çoğunluğu sendikasız, yarıdan fazlası ise sigortasız olan işçiler, pek çok sektörde yıllık 20-30 YTL‘lik artışlara boyun eğdiler. Neredeyse genel ücret haline getirilmiş olan asgari ücrete 2008 yılı için yapılan zam, yüzde 9,2 oranında. Asgari ücret, ‘95′in sınıf hareketi atmosferinde -yine kuşkusuz sefalet ücreti niteliğinde olmakla birlikte- ‘97′ye dek yüzde 107 artarken, daha sonra ise sistematik bir düşüş izlemeye başladı. Ancak asıl asgari ücrete asıl altın vuruş”, 2004′ten itibaren yapıldı. 2004 sonrasında asgari ücrete yüzde 4-5 oranında yapılan zamlar, işçi sınıfının geniş kitlelerinin ücret koşullarını belirlemekle kalmadı; aynı zamanda yapılan TİS’ler de işçilerin, emekçi memur ve emekli maaşlarının bastırılması için de emsal ve temel oluşturdu. Devrimci güçler ise, büyük oranda informel sektör içerisinde ilişkilere sahip olmalarına rağmen, sınıfın bütününü bu denli ilgilendiren asgari ücrete yönelik bir ajitasyon/örgütlenme/eylem pratiği içerisinde hiç olmadılar; bu konuda bir birikim ve sınıf gücü yaratmaya yönelmediler!
Bu durum, zamlara karşı işçi sınıfı ve kent yoksullarının mücadelesi ile işsizliğin şiddet düzeyindeki basıncına rağmen işçi sınıfının ücret mücadelelerinin aynı hatta ve birbirini büyütüp yükselterek geliştirilmesinin nesnel temelini oluşturuyor. Zamların geri alınması, temel ihtiyaç maddelerinden KDV ve ÖTV alınmasına son verilmesi, kira ödeneği, asgari ücretin açlık sınırının altında olmaması, ücretlerin ve sosyal hakların zamlarla birlikte sürekli yükselen yoksulluk sınırını aşacak ve bir emekçi ailesinin yaşamını insanca sürdürebileceği şekilde belirlenmesi gibi talepler, bu nesnel temel üzerinden, işçi ve emekçilerin güç, birlik ve özgüven toplama imkanı olarak şekilleniyor.
Görünene yaklaşım…
Deniz biterken, görünene devrimci proleter bir eksenden yaklaşım, somut pratiğin sorunu olarak önem kazanıyor.
Çeşitli illerde, üniversitelerde, kimi metropol semtlerinde zamlara karşı yapılan eylemlerin ana gövdesini halen, devrimci-demokratik güçlerin, işçi ve memur sendikalarının ve bu süreci yerel seçim politikaları odağından da ele alan kimi reformist partilerin “aktif” kitlesi oluşturuyor.
İlk elde ekmek olmak üzere zamların geri alınması (ve ücretlerin/sosyal hakların yükseltilmesi) talebi, bu yönüyle hem bir iç ve içten dışa doğru dinamizasyon, hem de bunu nispeten elverişli bir kitlesel zeminde gerçekleştirme olanakları yönüyle gündemimizi oluşturuyor, oluşturacak. Çağrılarımızın sınıfın en geniş kesimlerinin görüş alanına girmesi, kent yoksulları, özel olarak da emekçi kadınlara doğru genişleyerek etkime alanının derinleşmesi imkanları, zamların geri alınması talebinin, suyun özelleştirilmesine karşı mücadele hazırlıkları da etkin bir şekilde gündemleştirilmesinde yatıyor.
Mevcut/gelişebilecek grev ve direnişlere, önümüzde uzanan metal TİS’lerine her düzeyde en hazır olanaklarla girmek; sigortasız, düşük ücretle ve aşırı çalışma altındaki sektörlerde asgari ücretin artırılması, açlık sınırının altında çalışmama talebini işyerlerinde öncü işçi kurullarının oluşturulmasının bir aracı olarak değerlendirmek; semtlerde, emekçi kadınlar arasındaki faaliyetlerimizi yoğunlaştırmak; halen sürmekte olan kayıt paralarının alınmasına karşı emekçi kadınlar, öğrenciler ve eğitim emekçileri bütünlüğünde mücadeleyi geliştirmek de bu gündemle birleşik hedefler arasında yer alıyor.
Protesto değil kazanmak için!
Zamların geri alınması mücadelesinin hedefini, kitlelere en açık haliyle kazanmak olarak tanımlamalıyız. Açlık derekesindeki yoksunluklarımızı, sınırlı güçlerle ve sadece dile getirmekle, günler, haftalar, aylar sonra teşhir etmekle yetinemeyiz! Kadın ve erkek emekçilerde, yaşamlarını sermayeden söküp alma tutkusunu geliştirmeden, sınıfın yumruğunu kullanma esinini yaratmadan etkili bir ajitasyon geliştirmek bile mümkün değildir. Zaman basıncı olmayan, organizasyonel ve eylem yetilerimizi zorlamayan, bütün çalışma alanlarından ses vermeyen, dahası özel olarak emekçi kadınları özneleştirmeye yönelmeyen, birkaç hamleyle yetinen bir çalışmayla kitlelerde kazanma ruhunu yaratamayız.
Ekmek zammı ve faturalara karşı, evlerden, semt pazarlarından, halk ekmek ve fatura yatırma kuyruklarından başlayan, çok biçimli ve birbirini besleyen araçlarla etkin bir ajitasyon yürütmeliyiz. Kitle tepkisi kendisini eylem düzeyinde yeni yeni ortaya koymaktadır; dolayısıyla belirli bir gecikmişliğimiz olmakla birlikte, bu aynı zamanda daha elverişli bir zemin demektir, hızla işe koyulmalı ve yararlanmalıyız. Ajitasyon ve teşhirde, gazete dahil, istatistiğe boğulmamalı ancak emperyalist kapitalizmin gıda krizine ilişkin demagojilerini -bunlar kitleler üzerinde etkilidirler- özellikle biyoyakıt kullanımı yönünden yerle bir edecek rakamlara başvurmalıyız. Halen çeşitli illerde kitle toplanma aracı olarak değerlendirilen imza toplama gibi biçimler, özellikle zamlar konusunda ajitasyonla birleşik olarak kullanılabilir ve kitleler tarafından da semtlerde, kahvelerde, işyerlerinde, kuyruklarda… uygulanabilirler. Fatura kuyrukları ve ve halk ekmekler, hazır bir kitle gücüyle eylem alanına çevrilebilirler. Faturaların yakılması, faturalarını ödeyemediği için hapse atılanların gündemleştirilmesi, vb ile birleşik olarak inatçı bir eylem hattına dönüştürülebilir. Okullarda kayıt paralarının alınmasına karşı etkin ve somut sonuçlarla birleşik bir çalışmaya da, yine emekçi kadınları özneleştirme hedefimize bağlı olarak yoğunlaşmalıyız. Çevremizdeki hiçbir emekçi kadının çocukları için kayıt parası ödememesinin yanında, semtinde bunun canlı propagandacısı ve örgütçüsü olmasını sağlamalıyız.
Zamlara karşı ajitasyon ve eylemler, yerel seçim gündemiyle de birleşik olarak sendikal ve siyasal güçlerin hükümet muarızı çalışmalarının da temel bir unsuru olacaktır. Gündemin kapsayıcılığı, su konusunda olduğu gibi, özellikle okulların açılma evresinde daha geniş kitle hareketlerinin zemini olarak belirginleşecektir. Emperyalist kapitalist sisteme değil AKP’ye muhalefetle sınırlı bir çizgide gelişecek, hatta geniş kitlelerin böyle algılayacağı bir zemin sözkonusudur. Böyle bir eksene genel ajitasyonda olsun, pratik olarak bulunduğumuz yerlerde olsun imkan vermemek, kitlelerin en harlı oldukları yerde ruhen reformize edilmelerinin önüne geçmek görevimizdir. Sermayeyi, açlık silahıyla yeniden yeniden vurmalı; sosyalizmin insanca yaşam olarak kavratılmasını merkeze koymalıyız. Ancak bu, kitle güçlerimizle bağımsız duruşumuza dayanmak kaydıyla, gerektiğinde konuya ilişkin bölgesel, sendikal vb. platformlarda yer almamızın önünde bir engel olarak da görülmemelidir.
Tüm bunları yapabilmek için ise, önümüzde bu denli berrak, yakıcı bir gündemi kendimizden başlayarak derhal pratikleştirmekten başka bir seçenek bulunmuyor! Bu ateş, bizi değil sermayeyi yakmalı!