Mortgage sarsıntıları

ABD'nin en büyük mortgage kuruluşlarından biri battı. Batış etkisi orada kalmayacak!

DÜNYA
Pazar, 13 Temmuz 2008 (18 yıl 1 ay önce)

ABD'de geçen yıl mortgage fonlarının geri dönüşünde yaşanan sıkıntılarla başlayan krizin sarsıntıları devam ediyor. Ülkenin en büyük mortgage kuruluşlarından İndyMac'e el konuldu.

ABD ekonomisini olduğu gibi dünya piyasalarını da diken üstünde tutan mortgage krizine karşı ABD hükümetinin, ülkenin en büyük mortgage kuruluşlarından Fannie Mae ve Freddie Mac’i devralması bekleniyordu. Ama onlardan önce batan en büyük 5’inci mortgage kuruluşu olan IndyMac’e önceki gün el konuldu.

En büyüklerden biri gitti


Kredi krizi nedeniyle aldığı darbe sonucunda müşterilerinin çekmek istedikleri depoziteleri bile karşılayamayacak duruma gelince, bankanın yönetimi, Amerika’nın TMSF’si olarak adlandırılabilecek, Federal Deposit Insurance’a (FDIC) geçti. 4 milyar dolar ile 8 milyar dolar arasında değiştiği öngörülen bu batış, Bearn Stearns’dan sonra Amerika finans tarihinin en büyük yıkımlarından biri oldu.

Mortgage krizinin merkezi sayılan ve en çok etkilenen eyaletlerden Kaliforniya merkezli IndyMac önce Tasarruf Denetim Ofisi (OTS) tarafından kapatıldı. OTS, bankadan çekilen mevduatın bir haftada 1.3 milyar dolara ulaştığını açıkladı. Sorunun ise bu ani likidite krizinden kaynaklandığına dikkat çekti.

OTS müşterilerin mevduat ihtiyacını karşılayamadığını belirttiği IndyMac'i satılmak üzere FDIC’e devretti.

batışHaftanın son gününe denk gelen el koyma işleminin uluslararası piyasalardaki sarsıntısını ise Pazartesi günü göstermesi bekleniyor.

Zaten durum vahimdi


Türkiye'de 1999 ve 2001 krizleri sırasında yaşanan banka hortumlamaları ve TMSF'nin el koyup satmasına benzer gelişmelerin yaşandığı ABD ekonomisindeki bu krizin uluslararası piyaslara etkisi ise daha çok hissedilmeye başlandı.

Türkiye'de diğer sektörlerde olduğu gibi hazır giyim sektörünün yaz vesilesiyle beklediği canlanmaya girememesi de kriz korkusuna bağlanıyor. Giyim sektöründe yaz aylarında beklenen canlanma görülmeyince her yıl Ağustos ayı ortalarında yapılan indirimler bu yıl daha Temmuz'un başında, hem de yüzde 70'lere varan indirimlerle sağlanmaya çalışılıyor. Ancak bu da işe yaramış görünmüyor. Kriz korkusu alışveriş yapmanın önüne geçiyor.

Reel ücretlerdeki düşüş, yüksek enflasyon ve düşük ücret zamlarına karşın, elektrik ve benzinden başlayarak tüm temel tüketim mallarına yayılan peş peşe gelen fahiş zamların etkisiyle temel gıdada olduğu gibi giyimde de ihtiyaçların ertelenmesi krizin ilk etkileri olarak görülebilir. Dahası da gelecek gibi görünüyor. Çünkü beklediği karlardaki düşüşün devam eden faturası da işçi ve emekçilere çıkartılacak: Özellikle tekstil ve konfeksiyonda işten atma, aynı işi daha az işçi ile yapma şeklinde iş yoğunluğunu arttırma, Temmuz'da yapılması gereken zamların yapılmaması, hatta ücret indirimi ve ücretlenin ödenmemesi, işyerini kapatıp kaçma ya da tabela değiştirerek hak gasplarına gitme...

ABD'de olan bize böyle yansıyor. İşçi sınıfı kendi sınıf örgütleriyle emeğinin korunması için mücadeleyi yükseltmezse tabii.