Pazartesi, 28 Temmuz 2008 (18 yıl 3 ay önce)
Bir süredir Kerkük'ün statüsü nedeniyle gerilimin yükseldiği Irak'ta, etnik savaşı körükleyen kanlı bir eylem gerçekleştirildi.
Bugün Irak Parlamentosu’nun çıkardığı yerel seçimler yasasını protesto etmek için Kerkük’te yapılan protesto gösterileri sırasında düzenlenen intihar saldırısında 22 kişi öldü, 100’den fazla kişi de yaralandı.
Çoğu Kerküklü Kürtlerden oluşan göstericilere yönelik intihar eyleminden sonra göstericiler kalabalık gruplar halinde, MİT ve TSK tarafından yönlendirilen Irak Türkmen Cephesi'nin Kerkük'teki büroları ile ona bağlı yayın yapan Türkmeneli TV'nin bir bürosuna saldırdığı bildirildi.
Kerkük Asayiş Müdürü Yardımcısı Salar Halid, basına yaptığı açıklamada, bu sabah Kerkük’te Irak Parlamentosunda gizli bir oturumla kabul edilen yerel seçim yasasını protesto etmek için sokaklara dökülen vatandaşlara yönelik bir intihar eyleminin yapıldığını söyledi. Valilik caddesinde bir intihar eylemcisinin göstericilerin arasında beline bağladığı bombaları patlattığını söyleyen Halid, saldırıda 22 vatandaşın yaşamını yitirdiğini, 100’den fazla vatandaşın da yaralandığını belirtti.
Emperyalist işgalden bu yana milyonlarca Iraklının hayatını kaybettiği, milyonlarcasının da yaşadıkları yerlerden göç etmek zorunda kaldığı Irak'ta en korkulan senaryo Kerkük vesilesiyle bir Kürt-Arap-Türkmen savaşının patlak vermesidir. Emperyalist işgalin bataklığa dönüştüğü Irak'ta, başta ABD olmak üzere emperyalist güçler ve bölgedeki işbirlikçi ülkelerin sıkıştıklarında veyahut çıkarları için uygun bir zemin yaratacağını düşündüklerinde böyle bir senaryoyu her an devreye sokmak üzere ellerinde bulunduruyorlar. Bunun için Kerkük'ün statüsü sorunu el altında tutuluyor. İran, Irak'taki Şiiler üzerinden, Türkiye Türkmen Cephesi üzerinden, Sunni Arap devletleri de Sunni Araplar üzerinden Irak'ta emperyalist işgalcilerin yazdığı senaryolara katılırken bu kurtlar sofrasında, kanı dökülen, kaybeden emekçi-ezilen bölge halkları oluyor.
Burjuva medya Kerkük'teki bu provokatif eylemi de emekçi halkaları birbirine düşürmenin vesilesi yapmaya çalışıyor. Milliyet gazetesi, manşetten acil geçtiği haberinde, saldırı Kürt göstericilere yapılmış ve ölenlerin de tamamı Kürt olduğu halde "Kerkürk'te Türkmen kuruluşlarına saldırı: 11 ölü 54 yaralı" başlığıyla vererek, saldırıdan, Kürtlere karşı kin ve düşmanlık üretmeye, şoven histeriyi canlı tutmaya çalışıyor. İşçiler, emekçiler, ezilen Kürt halkı, dökülen kanlar üzerinden böylesi alçakça hesaplar yapan burjuvaziye karşı "işçilerin birliği halkların kardeşliği" sloganını her yerde yükseltmeli, Irak'ta işgale ve etnik kırım senaryolarına karşı çıkmalıdır. Emperyalist güçler ve yerli işbirlikçileri çıkarları için Kürt-Türkmen-Arap-Şii-Sunni ayırımını körükleyip etnik savaş senaryoları yazarken, yazdıkalrı senaryoları şimdi provokasyonlarla hayata geçirmeye başlarken onları sessizce izlemek yeni katliamlara davetiye çıkarmaktır. Emekçi sınıflar bu suça ortak olamaz.
Neden Kerkük?
Dünya petrol rezervlerinin yüzde 68'i Ortadoğu bölgesinde bulunuyor. İşgal altındaki Irak 115 milyar varil kanıtlanmış petrol rezerviyle dünyada üçüncü sırada yer alıyor. Irak petrolünün yaklaşık yarısı Kerkük ve çevresinde bulunuyor. Tek başına bu rakamlar bile Kerkük üzerine artan gerilimli kapışmanın nedenini ortaya koyuyor.
Sorun Kerkük petrolünün kimin denetimine geçeceği de değildir aslında. Çünkü Irak’taki tüm petrol kaynaklarının yüzde 75'i zaten işgal güçleri ABD ve İngiltere’nin Shell, BP, Exxon, Chevron gibi en büyük petrol tekellerinin eline geçmiş durumda. Emperyalist işgal güçlerinin düzenlediği Üretim Paylaşma Anlaşması kağıt üzerinde Irak’ı petrolün yasal sahibi gibi gösterirken petrolün yüzde 75'ini 30 yıllığına emperyalist petrol tekellerine devrediyor. Sorun geriye kalan yüzde 25'lik dilimin kimin eline geçeceğidir. Hangi işbirlikçi gücün ne kadarına el koyacağıdır. Şimdiki durumda Irak’taki petrol üretiminden elde edilen gelirin, Irak işbirlikçi hükümetine bırakılan kısmından yüzde 17’sini Kürdistan Yönetimi alıyor. Kürt yönetimi bu payı öncelikle Kürt nüfusu oranına, yani yüzde 20-25'ler arasına çekmeye çalışıyor. Bundan başka halen yeraltında atıl duran ve çıkarılmayı bekleyen petrolün ise anayasada öngörüldüğü üzere yerel yönetimlerin denetimine bırakılması gerektiğini düşünüyor. Bunu kendi bölgesinde fiilen uygulamaya başlamış durumda. Norveç, İsviçre, Türkiye ve Körfez ülkelerinden petrol şirketleriyle çeşitli anlaşmalar imzaladı. Tam da bu yüzden Sunni güçlerle karşı karşı gelmekteler. Çünkü petrolün çok büyük bir kısmının Kürt ve Şii bölgesinde bulunması Sunni güçleri bu paylaşım rejimine karşı direnmeye sevk ediyor. Şiiler ise durumdan memnun görünüyorlar. Irak’taki Şii, Sunni ve Kürt güçleri arasında bu mecrada süren kapışma Irak’ın siyasi yapısı ve geleceği üzerinde belirleyici bir role sahip. Bugün fiilen üçe bölünen Irak siyasal dengelerinde bu kapışmanın Şiilerin İran ekseninde güç kazanması, Kürt yönetiminin de merkezden koparak “bağımsız” bir siyasal oluşuma gitmesiyle sonuçlanabilir. Kıyamet de bu noktada kopuyor. Petrolün paylaşımı ve denetimi bu açıdan çok önemli. Çünkü dünya petrolünün yaklaşık yüzde dördüne sahip olacak bir Kürt yönetimi Irak’ın Arap ağırlıklı merkezine uzun süre bağlı kalmayacaktır. Hele de büyük emperyalist devletlere sırtını dayamışsa.
Bölgenin geleceği
ABD’nin desteğiyle 1991’deki savaştan sonra Bağdat’tan kopmuş ve on beş yıldır kendi yerel yönetimini oluşturmuş, devlet organlarını oturtmuş Güney Kürdistanlı Kürt güçlerini bundan alıkoyacak şey ise kendi deyişleriye “reel politik” bölgesel güç dengesinden başka bir şey değildir. Bu açıdan baktığımızda sorun petrol paylaşımından öte bir mahiyet kazanıyor. Kerkük ve petrol bu defa doğrudan politik bir soruna dönüşüyor. Irak’ın siyasi yapısı, dolayısıyla Kürdistan’ın statüsü sorunu olarak karşımıza çıkıyor. Kürt sorunu ise sadece Irak’ı değil, başta Türkiye, İran ve Suriye olmak üzere tüm bölgeyi ilgilendiren bir sorun.
Güney Kürdistan’da olası bir bağımsız Kürt devleti Türkiye, İran ve Suriye’nin Kürtler’inde ulusal talepleri sürekli canlı tutacağı ve güçlü bir çekim merkezi oluşturabileceği gibi, emperyalist güçlerin müdahalelerine de daha dolaysız bir zemin hazırlayacaktır. Dolayısıyla tüm bölge aktörleri işe doğrudan müdahil olmaktadırlar. Sorunu karmaşıklaştıran ve emperyalist işgalcilerin de Irak ve bölge üzerindeki manevra alanını genişleten fırsatlar sunan budur. Kerkük’ü gerek görüldüğü anda patlatmaya hazır saatli bomba haline getiren işgalci emperyalistler için Kerkük bir sıçrama tahtasıdır. Bölgenin ezilen Kürt, Arap, Türkmen-Türk, Acem halklarının cesetlerine basarak yapacağı sıçramanın tahtası. Irak Ortadoğu’nun küçük hali, Kerkük ise Irak’ın küçük modeli olarak görülür. Etnik, mezhepsel ayrılıkların, ulusal parçalanmışlıkların, emperyalist işgal ve savaşların ve tüm bunları kesen asli kilit noktası olarak petrol zengini Ortadoğu’nun tüm bu özelliklerini taşıyor Kerkük.
* Ufuk Çizgisi'nin 2 Şubat 2007 tarihli 55. sayısından kısaltılarak alınmıştır.