GÜNCEL
İşbirlikçi tekelci sermaye ve gericiliğin iki kanadının, dış dinamiklerle de bağlantılı iktidar savaşımının kendi içinde vites büyüttüğü son kesitte "sol" adına benimsenen pozisyonlar, kullanılan ölçülere bağlı olarak değişik biçimlerde kategorize edilebilir. Bizim bu konudaki ilk sınıflandırmamız, "onun-bunun kuyruğu olmayı seçenler" ile hiç olmazsa bunun dışında kalarak "bağımsız bir pozisyon alma niyet ve çabasını gösterenler" şeklinde olacak.
Bu elbette çok genel ve kaba bir sınıflandırmadır. Fakat ideolojik-politik düzleme de sıçramış çok yönlü bir tasfiyecilik batağındaki sol hareketin yaşadığı kimlik krizinin derinliği düşünülecek olursa, burada nüvesel anlamda da olsa bir nitelik farkının yattığı, bu sınıflandırmanın da zaten buna dayandığı, buna tekabül ettiği görülür. Kuyrukçuluk, lafta sürdürdüğü kimi sol, sosyalist, devrimci iddialarına ve kendi tarihine dahi yabancılaşarak artık "kendisi olmaktan da çıkan" bir amorflaşma, sürükleniş ve teslimiyet halini yansıtırken, diğerinde en azından hala bir yerlerde durma, bir şeylere tutunma çabası vardır.
Fakat bu iki ana kategori de ne kendi içlerinde homojen bir bütünlüğe sahiptir, ne de geçişsiz ve geçirimsiz net saflaşmalar şeklinde birbirlerinden bütünüyle kopuk ve uzaktırlar.
Birincisine ilişkin olarak, her ikisinde de aynı tek yanlılık ya da aynı güçsüzlük duygusundan beslenen arayışlar temelinde oldukça keskin kutuplaşmalar vardır. Örneğin kuyrukçuluğun bir kanadı, tekyanlı yüzeysel bir "antiemperyalizm ve gericilik düşmanlığı" bahanesi ardında açık ya da utangaç biçimlerde ulusalcı-darbeci mihraka daha yakın bir duruş benimserken -hatta TKP gibi "genelkurmay solu" sıfatını hak edecek ateşlilikte bunun bayraktarlığına soyunurken-; aynı zeminde bunun tam karşı kutbunda, bu kez aynı tekyanlılık ve yüzeysellikle malul bir "darbe karşıtlığı ve demokratizmi" kendisine kılıf edinen AKP yalakası vıcık vıcık bir liberalizmden yana "taraf" olanlar vardır.
Benzer bir parçalı yapıyı, ilk ağızda "bağımsız bir duruş" sergileme çabası ve yönelimine sahip olmasıyla artık iyice kimliksizleşmiş kuyrukçuluktan ayrılan, fakat bunu kendi gücüyle yapabilmekten uzaklığı ölçüsünde de birilerine ve birbirlerine yaslanma ihtiyacı ve arayışı içinde olan kategoride de görebiliriz.
Rejim krizini ve o temelde yaşanan iktidar savaşlarını doğuran nedenlerin ve sürecin seyrini etkileyen dinamiklerin çözümlenmesindeki örtüşen zaaflar ve sığlıklar nedeniyle politik tutum olarak sık sık yalpalayan, konjonktürel gelişmelere bağlı olarak kah ulusalcı-darbeci kanadın sahte antiemperyalizmine, kah AB'ci liberalizmin ikiyüzlü demokratizmine yakınlaşan bu cephede de kendi güçsüzlüğünü "çatı partisi" girişimi altında kapatmaya çalışan güçler ayrı bir alt grup oluştururlarken; "devrimciler arasında güç birliği temelinde bir odak yaratılmalı" demenin dışında ne ortaya buna dair ciddiye alınabilecek bir perspektif plan koyan ne de bu yönde ya da bağımsız ciddi bir çaba içinde oldukları görülen "çağrı meraklısı" çevreler bu kategorinin ayrı bir kanadını oluştururlar.
Bu kanat da kendi içinde ayrı önceliklere vurgu yapan parçalı bir görünüme sahiptir. İçlerinden bazıları bu "devrimci güçbirliği"nin programatik çerçevesini asıl olarak Kürt sorununa ilişkin genel bir "demokratik çözüm" çağrısına -hatta onu bile iyice sulandırılmış bir-iki sınırlı talebe- indirgerken, bazıları da "sınıfa karşı sınıf ekseninde devrimci mücadeleyi yükseltmek" ya da "işçi sınıfının ve emeğin neoliberalizme karşı mücadeleye seferber edilmesi" gibi özü itibariyle kimsenin karşı çıkamayacağı pek "sınıfsal" genellemelerle ruhlarını -ve zevahiri- kurtarmanın peşindedirler.
Bu arada bir "üçüncü yol" tartışması gündemi kaplamış durumda.
Bu biraz da liberal dönekler cephesinin devrimci sosyalist harekete karşı açtıkları yeni Haçlı Seferi'nin yarattığı politik-psikolojik baskıya karşı bir bir 'savunma refleksi' temelinde doğup gelişti. Faşizme ve emperyalizme karşı mücadelede bugüne kadar ödedikleri bedeller ortada olan devrimcilerin ve samimi sosyalistlerin, tatlısu balığı konjonktür demokratlarına kendilerini ispatlamaya çalışmak diye bir dertleri ve zorunlulukları varmış gibi, sermayenin didişen kesimleri arasındaki iktidar dalaşında şu ya da bu kanadın gönüllü ya da fiili kuyruğu konumuna düşmekten sakınmaya çalışmanın "siyasete ilgisizlik, süreçlere kayıtsızlık, tribünde oturan bir tarafsızlık anlamına gelmediğini, bunun bir üçüncü kutup anlamına geldiğini" anlatma çabalarına girişildi nedense.
Bu tartışma bu yönüyle çok anlamlı, çok da gerekli değildi. Hadlerini unutarak bu sorgulamayı gündemleştirenlerin siyasal sicilleri düşünülecek olursa, devrimciler ve sosyalistler bu konuda "savunma" da değil olsa olsa "sorgucu" konumunda olma hakkına sahiplerdir.
Gündeme geliş biçimi ve getirenlerden bağımsız olarak bu tartışma, yani "üçüncü bir kutbun inşası", bunun bu somut konjonktürde nasıl bir perspektif-talepsel çerçeve zemininde, hangi yöntem ve araçlarla, nasıl ortaya çıkarılıp güçlendirilebileceği yönünde ciddi bir arayış ve yönelimin hareket noktası haline getirilmiş olsaydı, genel olarak sol'un, daha da öncelikli olarak onun çekirdeğini oluşturan devrimci sosyalist hareketin bu kahredici politik etkisizliğini giderme doğrultusunda anlamlı bir çaba özelliğini kazanabilirdi.
Gerçi bu fırsat hala kaçmış değil. Fakat değerlendirilebilmesi için önce bazı geleneksel "alışkanlıkların" terkedilmesi gerekiyor. Bunlardan biri de, laf ola beri gele kabilinden sadece "söylemiş olmak için" konuşmak. Bunlar esasında soruna samimi bir devrimci çözüm arayışı içinde olmaktan çok, "dostlar alışverişte görsün" kabilinden zevahiri kurtarmanın peşinde olunduğunun göstergesidir. Genelgeçer bazı kalıpları tekrarlayarak "bir şeyler söylemiş gibi görünen hiçbir şey söylememek" alışkanlığıdır. Devrimci sosyalist hareketin inandırıcılığını ve güvenilirliğini zayıflatıp her şeyden önce samimiyetini sorgulatır hale getiren geleneksel siyaset tarzının bu "köylü kurnazı" alışkanlığı artık terkedilmelidir.
Gerçeklerle de örtüşmeyen içi boş böbürlenmeler eşliğinde "tarafsızlık siyasetinin eleştirisi/üçüncü kutup" tartışmalarının genişlemesinde özel bir rol oynayan Sungur Savran mesela buna tipik bir örnektir.
Komünistlerin 2006 yılının başında yaptıkları belirlemeleri bile 2006 sonunda yaptığı için kendi kendine “öncü” sıfatını yakıştıran S. Savran, "...Türkiye solunun sol liberalizm ve ulusalcılık dışında kalan ya da kaldığını iddia eden parti ve örgütleri, Marksizmin yöntemini kullanma konusundaki içsel sınırları dolayısıyla gıdalarını büyük ölçüde bu iki düşünsel ve siyasi akımdan alıyor. Ergenekon olayı bunu bir kez daha kanıtladı...." (Solda Ergenekon tartışması-Bir Bilanço yazısı, 30 Temmuz 2008, Mavi Defter) şeklinde hem haddini aşan hem de bilgi sahibi olmadığı konulardaki ahkam kesme ukalalığını yansıtan "büyük laflar" ettikten sonra, "çözüm" adına şu genellemenin yeteceğini zannediyor:
Bu konuda "bişey hatta çok şey söylüyor görünüp gerçekte hiçbir şey söylememek" konusunda S. Savran tek örnek değil. Hangi (reformist) siyasetin temsilcisi olduğunu hadi bir an için “unutalım”, liberal döneklerin saldırılarına cevap yetiştirmeye çalıştığı 10 Ağustos tarihli yazısında, "... egemen sınıflar içindeki bir çatışmada bir tarafın arkasında durmamayı öngören bizim tutumumuz sanıldığı gibi tarafsızlık veya seyircilik değil, tam tersine ikisine de karşıtlık ifade eden bir üçüncü taraf siyasetinin savunusundan ibarettir... ikisini de tepeleyecek güce ulaşmak için mücadele etmeyi ifade eden bir tutum.." demenin ötesinde birşey demeyen Oğuzhan Müftüoğlu sanki çok mu farklı bir konumdadır.
Keza, dergi sayfalarında desteksiz hava atmaya geldiği zaman hem kimseleri beğenmeyen ama hem de "bunlar artık iflah olmaz reformist" dedikleriyle bile "... yaşadığımız kriz ortamında solun ortak tutumuna ve eylemine dayalı devrimci bir alternatif" yaratabileceği rüyalarını görmeye devam eden Kızıl Bayrak da aynı konumdadır:
Ötede Ertuğrul Kürkçü ise, naif bir tezi kendine dayanak noktası haline getirmeye çalışarak hala "üçüncü bir kutbun var olduğunu" ispatlama çabasında:
Bunun ilk koşullarından biri de kendi kendimizi uyuşturup aldatmamızı sağlamaktan başka hiçbir anlamı ve sonucu olmayan beylik yaklaşımlarımıza, alışkanlıklarımıza ve en önemlisi de kitlelerden çok kendi içimize-birbirimize dönük şu "oyalanma pratiklerine" bir son vermek olmalı.
Bu gücü nasıl yaratabiliriz?..
Öncelikle ufkumuzu, süreçlere müdahalemizin içeriğini, kapsam ve sınırlarını, düzenin ve düzen güçlerinin geniş işçi ve emekçi yığınlar ile birlikte bizleri de içine çekip kapatmaya çalıştıkları cenderelerin dışına çıkararak!.. Güncel, en fazla konjonktürel olanın sınırları içinde düşünüp hareket etme "kolaycılığı" ve "alışkanlığından" koparak!..
Bu elbette, şu ya da bu yöndeki kuyrukçu demagogların göstermeye çalıştıkları gibi, gözümüzün önünde gelişen süreçlere, sınıfın ve emekçi yığınların gündemini kaplayan sorunlara ilgisizlik, kayıtsızlık, bunların üzerinden atlamaya çalışan bir tarafsızlık anlamına gelmiyor. Fakat "siyaset yapma", "siyasette aktif bir güç olma", "kitle çizgisi" vb. cazip sloganları maske edinerek her gördüğü hıyarın arkasından tuzunu kapıp koşmayı, bu arada da birilerinin kuyruğuna yapışmayı marifet saymak anlamına ise hiç mi hiç gelmiyor.
Bu bağlamda kopulması gereken bir yaklaşımı da, mevcut güç dengelerini, devrimci hareketin cılızlığını, onun özellikle de işçi sınıfı ve emekçi yığınlarla olan bağlarının zayıflığı başta olmak üzere bu dengeler içerisindeki etkisizlik/kaybolma halini yeterince -hatta hiç hesaba katmadan- bir ucundan TÜSİAD'ın, öte ucundan AKP ve temsil ettiği sermaye kesimlerinin, bir başka ucundan da ulusalcı-darbeci kanatların kendi çizgilerine doğru çekip belirlemeye çalıştıkları gündemlere "balıklama dalmak" şeklinde tanımlanabilecek yaklaşım oluşturuyor.
Burada yanlış olan, bu konulara dair tutum belirlemek, konuya uygun teşhir, sınıfı ve emekçileri aydınlatıcı devrimci bir propaganda ve ajitasyon faaliyetinin yürütülmesi vb. değildir. Sınıfın ve emekçi yığınların devrimci siyasal eğitimi açısından bunlar küçümsenip ihmal edilemezler.
Fakat tam da bu noktada; 1) her şeyin getirilip sadece teşhire, sadece propaganda ve ajitasyona indirgenmesi, bunun sınırlarını aşan militan ve çokyönlü bir pratik yönelim ayağının çoğu kez lafta kalmasına bir son vermek gerekiyor, 2) güncel gündemlerin içinde "eriyip kaybolmak"tan sakınmak gerekiyor. Bu anlamda, gündemde örneğin Ergenekon davası mı var, sorunu sadece "dava sürecine nasıl müdahil olmalıyız" çerçevesine sıkıştırarak ele alan, diyelim ki yeni bir Anayasa tartışmaları mı aktüelleşti, hemen kendi "Anayasa taslağımız"la ortaya fırlayan, yani gündemde hangi konu öne çıkıyorsa onunla sınırlı ve onlara iliştirilmiş beylik birkaç genel talep listesini kapıp sürece o sınırlar içinde müdahil olma darlığından kurtulmak gerekiyor.
Bu tarz her şeyden önce bir "zemin farklılaşmasını" engelliyor, fiilen burjuvazi ve gericiliğin çizdiği sınırlar içine sıkışıp kalmayı beraberinde getiriyor, o konuda dile getirdiğimiz talepler ve teşhir faaliyetimiz kendi içinde ne kadar devrimci bir karaktere sahip olursa olsun özellikle yığınların geniş kesimlerinin düşünce ve yönelim olarak o fasit daire içinden çıkarılmalarını baştan kendi ellerimizle zayıflatmamıza neden oluyor.
Dolayısıyla bu noktada yapılması gereken, burjuvazi ve onun değişik kanatlarının, gündemdeki sorunlar üzerine demagojilerinin içyüzünü, propaganda ve ajitasyon düzeyinde teşhir etmeyi elden bırakmaksızın, asıl olarak emeğin acil, yakıcı ve temel talebi durumundaki talepler temelinde bir zemin farklılaşması ve kopuşun örgütlenmesine yüklenmek olmalı. Örneğin 8 saatlik işgünü insanca yaşanacak ücret, herkese iş herkese insanca bir yaşam, herkese parasız sağlık parasız eğitim hakkı, elektrik-su-doğalgaz zamlarının geri alınması, bütün dolaylı vergilerin kaldırılması, servete göre artan oranlı vergilendirme, Kürt halkına özgürlük, kirli savaş mağdurlarının bütün zararlarının tazmini, koruculuk sisteminin dağıtılması, faşist darbecilerin tümünün yargılanması, 12 Eylül Anayasası ile kurulup güçlendirilen tüm kurumlarla birlikte IMF direktifleriyle kurulan tüm "bağımsız kurumlar"ın lağvedilmesi, yurtdışına asker gönderilmesine son verilmesi vb. gibi 5-6 ana talebin öne çıkarıldığı, asıl bunların gündemleştirilip arkasında bir güç yığınağının yaratılmaya çalışıldığı süreklileştirilmiş çokyönlü bir siyasal faaliyeti esas almak gerekiyor.
Bugün Halkevleri, anlayış olarak bu içerikte bir dönemsel yaklaşıma sahip ve bu temelde somut programatik bir perspektif önerisi de ortaya koymuştur. Bu çerçeve, bize göre, halkçı bir demokratizmin sınırları içinde kalmaktadır, sosyalist bir sınıf bakış açısından bu ciddi bir eksiklik ve zayıflıktır. Fakat en azından güncel gündemlerin içine sıkışıp kalan yaklaşımların üzerine çıkma yöneliminin somut bir örneğini oluşturması hem de bunu soyut ve genel bir çağrı düzeyinde bırakmayıp kendi somut önerisini baştan ortaya koyması yönüyle anlamlı ve değerlidir. Ancak hem işaret ettiğimiz popülist demokratizmle malul içerik zayıflığı hem bu çizginin militan devrimci yapılardan ziyade başta ÖDP liberalizmi ile sosyal demokrasiden "umudunu kesmiş" kesimleri "etkilemeyi" esas alan pratik-siyasal yönelimlerinin karakteri nedeniyle (memur sendikaları ve meslek odaları seçimlerinde izledikleri ittifak politikaları nelere nasıl açık olduklarının göstergesidir) bu yönelimin bu kez çok farklı bir güncelin içinde eriyip Nisan mitingleri sürecinde olduğu gibi konjonktürel cereyanlar karşısında zaman zaman yalpalaması olasılığını da göz ardı etmemek gerektiğini hatırlatır.
Zaten biz burada şu an sadece, bugünkü koşullarda burjuvazinin belirlediği gündemlerin ve onun içinde de şu ya da bu burjuva kanadın kuyruğunda sürüklenme tehlikesine karşı -tabii ki tek başına yeterli olmayan- bir stratejik yaklaşımın gerekliliği ve öneminin altını çizmeye çalışıyoruz. Gelişmelere bağlı olarak öne çıkartılan talepler ve vurgu noktaları değişen dinamik bir uygulamayla süreklilik kazandırıldığı ölçüde bu yönelim, hemen olmasa bile süreç içinde kendini hissettirmeye başlayan 'bağımsız bir sınıf odağı' şekillendirmeye daha uygun ve açık bir stratejik yaklaşım özelliğini taşıyor çünkü.
Çarşamba, 13 Ağustos 2008 (18 yıl 2 ay önce)
Ufuk Çizgisi, Sayı: 82, 13 Ağustos 2008
Burjuvazinin iki kanadı arasındaki iktidar savaşının Ergenekon operasyonu ve kapatma davası ile geride kalan son etabı, sol'un, politik-maddi bir güç olarak silikliği ve etkisizliği yanında, düşünsel sefaleti ile ideolojik tasfiyeciliğin kazandığı boyutları sergilemesi yönüyle de kahredici bir süreç oldu.
Samimi her devrimcinin içini burkan, canını yakan, öfkelendiren bu süreci bir yönüyle de tarihin içi aslında çoktan farklılaşıp boşalmış özlerin geriye kalan kabuklarını da dökerek her şeyi yerli yerine oturtması süreci olarak okumak da mümkün.
Kafalarda yerleşik bazı kalıplar ve kategorilerin, eskinin ölçütleri ile onlar vasıtasıyla ulaşılmış kimi eski sonuçların tekrar test edilip yeniden tanımlanması ihtiyacı, bu bağlamda kendisini gitgide daha dayatıcı bir zorunluluk olarak hissettiriyor. Örneğin "sosyalist sol" ya da "Türkiye devrimci hareketi" denildiği zaman, bunun bileşenlerinin -tabii ki öncelikle bu belirleme sırasında kullanılacak ölçütlerin- yeniden tanımlanması gerekliliği artık çok açık. Yoksa devrimci sosyalist hareket, "semt devrimciliği"nin yarı emekçi yarı lumpen kültürü ve özelliklerinin ortalığa egemen olduğu 1990'larda yaşadığının bir başka tekrarını bugün de yaşayarak, en temel değerleriyle dahi uzaktan yakından ilişkisi olmayan siyasal yaklaşım ve pratik tutumların faturasının -sanki kamburu azmış gibi, üstelik haksız ve insafsız bir biçimde- sırtına yıkılmasından yine kurtulamayacak.
Son süreçte bu kez "sol" adına kendi tarihini bile unutarak ulusalcı-darbeci bir çetenin savunuculuğuna soyunabilen bir 'karaktersizleşme' ile, bu kez tatlısu demokratı AB yalakalarının kuyruğunda "demokrasicilik" oyununa gönüllü figüran olan küçük burjuva liberal 'belkemiksizleşme'nin yedikleri haltlar yüzünden aynı "kaderi" bir kez daha yaşıyoruz. Bu yüzden bazılarımız, sanki başka işimiz kalmamış gibi, devrimci sosyalist harekete dil uzatmaya yeltenen -12 Eylül faşizminin "kültür-sanat cephesindeki" destek kıt'alarından A. Altan efendi ile Pentagon ve Beyaz Saray'ın Türk basını nezdindeki güvercini Y. Çongar şefliğindeki bilcümle "Taraf" korosu, Bay Baskın Oran show, "Daha önceleri neredeydiniz Ali" Bayramoğlu ya da böbürlenme vesilesi yaptığı her konuda komünistlerin en az bir yıl gerisinden o da kör topal geldiğine bakmadan ahkam kesen lafebesi S. Savran vb. gibi- bazı densizlerin üzerimize sıvamaya kalkıştıkları çamurları temizlemeye çabalıyorlar.
İşbirlikçi tekelci sermaye ve gericiliğin iki kanadının, dış dinamiklerle de bağlantılı iktidar savaşımının kendi içinde vites büyüttüğü son kesitte "sol" adına benimsenen pozisyonlar, kullanılan ölçülere bağlı olarak değişik biçimlerde kategorize edilebilir. Bizim bu konudaki ilk sınıflandırmamız, "onun-bunun kuyruğu olmayı seçenler" ile hiç olmazsa bunun dışında kalarak "bağımsız bir pozisyon alma niyet ve çabasını gösterenler" şeklinde olacak.
Bu elbette çok genel ve kaba bir sınıflandırmadır. Fakat ideolojik-politik düzleme de sıçramış çok yönlü bir tasfiyecilik batağındaki sol hareketin yaşadığı kimlik krizinin derinliği düşünülecek olursa, burada nüvesel anlamda da olsa bir nitelik farkının yattığı, bu sınıflandırmanın da zaten buna dayandığı, buna tekabül ettiği görülür. Kuyrukçuluk, lafta sürdürdüğü kimi sol, sosyalist, devrimci iddialarına ve kendi tarihine dahi yabancılaşarak artık "kendisi olmaktan da çıkan" bir amorflaşma, sürükleniş ve teslimiyet halini yansıtırken, diğerinde en azından hala bir yerlerde durma, bir şeylere tutunma çabası vardır.
Fakat bu iki ana kategori de ne kendi içlerinde homojen bir bütünlüğe sahiptir, ne de geçişsiz ve geçirimsiz net saflaşmalar şeklinde birbirlerinden bütünüyle kopuk ve uzaktırlar.
Birincisine ilişkin olarak, her ikisinde de aynı tek yanlılık ya da aynı güçsüzlük duygusundan beslenen arayışlar temelinde oldukça keskin kutuplaşmalar vardır. Örneğin kuyrukçuluğun bir kanadı, tekyanlı yüzeysel bir "antiemperyalizm ve gericilik düşmanlığı" bahanesi ardında açık ya da utangaç biçimlerde ulusalcı-darbeci mihraka daha yakın bir duruş benimserken -hatta TKP gibi "genelkurmay solu" sıfatını hak edecek ateşlilikte bunun bayraktarlığına soyunurken-; aynı zeminde bunun tam karşı kutbunda, bu kez aynı tekyanlılık ve yüzeysellikle malul bir "darbe karşıtlığı ve demokratizmi" kendisine kılıf edinen AKP yalakası vıcık vıcık bir liberalizmden yana "taraf" olanlar vardır.
Benzer bir parçalı yapıyı, ilk ağızda "bağımsız bir duruş" sergileme çabası ve yönelimine sahip olmasıyla artık iyice kimliksizleşmiş kuyrukçuluktan ayrılan, fakat bunu kendi gücüyle yapabilmekten uzaklığı ölçüsünde de birilerine ve birbirlerine yaslanma ihtiyacı ve arayışı içinde olan kategoride de görebiliriz.
Rejim krizini ve o temelde yaşanan iktidar savaşlarını doğuran nedenlerin ve sürecin seyrini etkileyen dinamiklerin çözümlenmesindeki örtüşen zaaflar ve sığlıklar nedeniyle politik tutum olarak sık sık yalpalayan, konjonktürel gelişmelere bağlı olarak kah ulusalcı-darbeci kanadın sahte antiemperyalizmine, kah AB'ci liberalizmin ikiyüzlü demokratizmine yakınlaşan bu cephede de kendi güçsüzlüğünü "çatı partisi" girişimi altında kapatmaya çalışan güçler ayrı bir alt grup oluştururlarken; "devrimciler arasında güç birliği temelinde bir odak yaratılmalı" demenin dışında ne ortaya buna dair ciddiye alınabilecek bir perspektif plan koyan ne de bu yönde ya da bağımsız ciddi bir çaba içinde oldukları görülen "çağrı meraklısı" çevreler bu kategorinin ayrı bir kanadını oluştururlar.
Bu kanat da kendi içinde ayrı önceliklere vurgu yapan parçalı bir görünüme sahiptir. İçlerinden bazıları bu "devrimci güçbirliği"nin programatik çerçevesini asıl olarak Kürt sorununa ilişkin genel bir "demokratik çözüm" çağrısına -hatta onu bile iyice sulandırılmış bir-iki sınırlı talebe- indirgerken, bazıları da "sınıfa karşı sınıf ekseninde devrimci mücadeleyi yükseltmek" ya da "işçi sınıfının ve emeğin neoliberalizme karşı mücadeleye seferber edilmesi" gibi özü itibariyle kimsenin karşı çıkamayacağı pek "sınıfsal" genellemelerle ruhlarını -ve zevahiri- kurtarmanın peşindedirler.
Bu arada bir "üçüncü yol" tartışması gündemi kaplamış durumda.
Bu biraz da liberal dönekler cephesinin devrimci sosyalist harekete karşı açtıkları yeni Haçlı Seferi'nin yarattığı politik-psikolojik baskıya karşı bir bir 'savunma refleksi' temelinde doğup gelişti. Faşizme ve emperyalizme karşı mücadelede bugüne kadar ödedikleri bedeller ortada olan devrimcilerin ve samimi sosyalistlerin, tatlısu balığı konjonktür demokratlarına kendilerini ispatlamaya çalışmak diye bir dertleri ve zorunlulukları varmış gibi, sermayenin didişen kesimleri arasındaki iktidar dalaşında şu ya da bu kanadın gönüllü ya da fiili kuyruğu konumuna düşmekten sakınmaya çalışmanın "siyasete ilgisizlik, süreçlere kayıtsızlık, tribünde oturan bir tarafsızlık anlamına gelmediğini, bunun bir üçüncü kutup anlamına geldiğini" anlatma çabalarına girişildi nedense.
Bu tartışma bu yönüyle çok anlamlı, çok da gerekli değildi. Hadlerini unutarak bu sorgulamayı gündemleştirenlerin siyasal sicilleri düşünülecek olursa, devrimciler ve sosyalistler bu konuda "savunma" da değil olsa olsa "sorgucu" konumunda olma hakkına sahiplerdir.
Gündeme geliş biçimi ve getirenlerden bağımsız olarak bu tartışma, yani "üçüncü bir kutbun inşası", bunun bu somut konjonktürde nasıl bir perspektif-talepsel çerçeve zemininde, hangi yöntem ve araçlarla, nasıl ortaya çıkarılıp güçlendirilebileceği yönünde ciddi bir arayış ve yönelimin hareket noktası haline getirilmiş olsaydı, genel olarak sol'un, daha da öncelikli olarak onun çekirdeğini oluşturan devrimci sosyalist hareketin bu kahredici politik etkisizliğini giderme doğrultusunda anlamlı bir çaba özelliğini kazanabilirdi.
Gerçi bu fırsat hala kaçmış değil. Fakat değerlendirilebilmesi için önce bazı geleneksel "alışkanlıkların" terkedilmesi gerekiyor. Bunlardan biri de, laf ola beri gele kabilinden sadece "söylemiş olmak için" konuşmak. Bunlar esasında soruna samimi bir devrimci çözüm arayışı içinde olmaktan çok, "dostlar alışverişte görsün" kabilinden zevahiri kurtarmanın peşinde olunduğunun göstergesidir. Genelgeçer bazı kalıpları tekrarlayarak "bir şeyler söylemiş gibi görünen hiçbir şey söylememek" alışkanlığıdır. Devrimci sosyalist hareketin inandırıcılığını ve güvenilirliğini zayıflatıp her şeyden önce samimiyetini sorgulatır hale getiren geleneksel siyaset tarzının bu "köylü kurnazı" alışkanlığı artık terkedilmelidir.
Gerçeklerle de örtüşmeyen içi boş böbürlenmeler eşliğinde "tarafsızlık siyasetinin eleştirisi/üçüncü kutup" tartışmalarının genişlemesinde özel bir rol oynayan Sungur Savran mesela buna tipik bir örnektir.
Komünistlerin 2006 yılının başında yaptıkları belirlemeleri bile 2006 sonunda yaptığı için kendi kendine “öncü” sıfatını yakıştıran S. Savran, "...Türkiye solunun sol liberalizm ve ulusalcılık dışında kalan ya da kaldığını iddia eden parti ve örgütleri, Marksizmin yöntemini kullanma konusundaki içsel sınırları dolayısıyla gıdalarını büyük ölçüde bu iki düşünsel ve siyasi akımdan alıyor. Ergenekon olayı bunu bir kez daha kanıtladı...." (Solda Ergenekon tartışması-Bir Bilanço yazısı, 30 Temmuz 2008, Mavi Defter) şeklinde hem haddini aşan hem de bilgi sahibi olmadığı konulardaki ahkam kesme ukalalığını yansıtan "büyük laflar" ettikten sonra, "çözüm" adına şu genellemenin yeteceğini zannediyor:
..Biz Ergenekon davasında taraf olmak gerektiğini savunuyoruz. Bu bakımdan 'tarafsızlık' cephesinden bütünüyle farklı bir yaklaşıma sahibiz. Ama liberallerden farklı olarak bunu bütün burjuva güçlerden bağımsız, Türkiye işçi ve emekçileri ile Kürt halkını bir araya getirecek bir Üçüncü Cephe temelinde yapmak gerektiğini savunuyoruz.Türkçe'de bir laf vardır; "Lafla peynir gemisi yürüseydi..." Burada sorunun tayin edici noktası “nasıl” sorusunun yanıtında düğümleniyor. Kimsenin karşı çıkmayacağı -ve zaten kendi cephesinden onu yaratma çabası, en azından arzusu içinde olduğu- o "üçüncü cepheyi" açmak için, "Türkiye işçi ve emekçileri ile Kürt halkını nasıl bir araya getireceğiz, bunu bugünün somut koşullarında devrimci bir temelde hangi hedefler ve ortak talepler çerçevesinde nasıl sağlayabiliriz, hangi biçim, yöntem ve araçları kullanmalıyız, vb. vb" sorularının yanıtları değil mi asıl canalıcı nokta? Bunlara dair somut bir öneri var mı şu söylediklerin içinde, ayrıca bu doğrultuda somut bir çaban ve pratiğin var mı?.. Ortada bunlar yoksa eğer, senin pozisyonunun işçi sınıfı ve emekçi yığınlar nezdinde, eleştirdiğin o "tarafsızlık" tutumundan fiilen ne farkı var?.. O zaman ne konuşuyor, bir de kimseleri beğenmeyen bir kibirle konuşuyorsun?..
Peki, iki büyük gücün tarafı olduğu bir davada nasıl bir üçüncü taraf olunur? Üçüncü tarafı hak ettiği büyüklüğe kavuşturarak. Mücadele alanının genişletilmesiyle. İşin içine sınıf mücadelesini sokarak. 2007 ortasından beri kıpırdamaya başlayan işçi sınıfı ve kamu çalışanlarının mücadelesini güçbirliği temelinde ileri taşıyarak. Mücadele eden proletaryanın yüzünü siyasi alana çevirmesine yardım ederek. Siyasi alana girdiğinde burjuvaziden bağımsız bir Üçüncü Cephe oluşturmak üzere öncülüğü ele alması için mücadele ederek. (agy)
Bu konuda "bişey hatta çok şey söylüyor görünüp gerçekte hiçbir şey söylememek" konusunda S. Savran tek örnek değil. Hangi (reformist) siyasetin temsilcisi olduğunu hadi bir an için “unutalım”, liberal döneklerin saldırılarına cevap yetiştirmeye çalıştığı 10 Ağustos tarihli yazısında, "... egemen sınıflar içindeki bir çatışmada bir tarafın arkasında durmamayı öngören bizim tutumumuz sanıldığı gibi tarafsızlık veya seyircilik değil, tam tersine ikisine de karşıtlık ifade eden bir üçüncü taraf siyasetinin savunusundan ibarettir... ikisini de tepeleyecek güce ulaşmak için mücadele etmeyi ifade eden bir tutum.." demenin ötesinde birşey demeyen Oğuzhan Müftüoğlu sanki çok mu farklı bir konumdadır.
Keza, dergi sayfalarında desteksiz hava atmaya geldiği zaman hem kimseleri beğenmeyen ama hem de "bunlar artık iflah olmaz reformist" dedikleriyle bile "... yaşadığımız kriz ortamında solun ortak tutumuna ve eylemine dayalı devrimci bir alternatif" yaratabileceği rüyalarını görmeye devam eden Kızıl Bayrak da aynı konumdadır:
...düzenin karşısına devrim adına çıkmayı, ortaya asgari sınırlarda da olsa devrimci program, buna dayalı hedefler ve istemler koymayı, buna uygun şiarlar yükseltmeyi, bunları devrimci bir mücadele anlayışı içinde gerçekleştirmeye yönelmeyi gerektirir. Oysa büyük bir bölümüyle reformist bir çizgide bulunan sol hareket bu tür bir yönelimden yapısal olarak yoksundur... (Kızıl Bayrak, 1 Ağustos 2008)Madem öyle sen ne yapmaktasın? Bir dediği bir dediğini tutmayan laf salatası yazılar ve onların sonlarına sıkıştırılan bu tür genelgeçer çağrılar dışında var mı senin böyle yönelimin ve çaban?..
Ötede Ertuğrul Kürkçü ise, naif bir tezi kendine dayanak noktası haline getirmeye çalışarak hala "üçüncü bir kutbun var olduğunu" ispatlama çabasında:
...Ergenekon operasyonu çevresinde süregiden iktidar çatışmasının, bu hesaplaşmanın iki ucunda yer alanların hesabına gelmeyen üçüncü bir tarafı var: Emeğin, ezilenlerin, yoksulların Kürtlerin, Alevilerin, kadınların, gençlerin kutbu... (E. Kürkçü, Üçüncü Bir Kutup Var, 28 Temmuz 2008, Bianet).Tarihsel ve nesnel bir gerçeklik olarak var elbette böyle bir kutup! Hiçbir inkarcı-dönek çaba, hiçbir tasfiyeci umutsuzluk bunun varlığını ve bu dinamiğin yok olması mümkün olmayan devrimci potansiyellerini inkar edemez! Fakat eğri oturalım, doğru konuşalım: Bu dinamik, bu kutup, bugün kendi bağımsız çizgisine sahip öznel bir güç olarak fiilen yok maalesef sahnede!.. Bütün problem ve tarihsel sorumluluk işte bunun bir an önce yaratılması için harekete geçilmesinde düğümleniyor zaten.
Bunun ilk koşullarından biri de kendi kendimizi uyuşturup aldatmamızı sağlamaktan başka hiçbir anlamı ve sonucu olmayan beylik yaklaşımlarımıza, alışkanlıklarımıza ve en önemlisi de kitlelerden çok kendi içimize-birbirimize dönük şu "oyalanma pratiklerine" bir son vermek olmalı.
Bu gücü nasıl yaratabiliriz?..
Öncelikle ufkumuzu, süreçlere müdahalemizin içeriğini, kapsam ve sınırlarını, düzenin ve düzen güçlerinin geniş işçi ve emekçi yığınlar ile birlikte bizleri de içine çekip kapatmaya çalıştıkları cenderelerin dışına çıkararak!.. Güncel, en fazla konjonktürel olanın sınırları içinde düşünüp hareket etme "kolaycılığı" ve "alışkanlığından" koparak!..
Bu elbette, şu ya da bu yöndeki kuyrukçu demagogların göstermeye çalıştıkları gibi, gözümüzün önünde gelişen süreçlere, sınıfın ve emekçi yığınların gündemini kaplayan sorunlara ilgisizlik, kayıtsızlık, bunların üzerinden atlamaya çalışan bir tarafsızlık anlamına gelmiyor. Fakat "siyaset yapma", "siyasette aktif bir güç olma", "kitle çizgisi" vb. cazip sloganları maske edinerek her gördüğü hıyarın arkasından tuzunu kapıp koşmayı, bu arada da birilerinin kuyruğuna yapışmayı marifet saymak anlamına ise hiç mi hiç gelmiyor.
Bu bağlamda kopulması gereken bir yaklaşımı da, mevcut güç dengelerini, devrimci hareketin cılızlığını, onun özellikle de işçi sınıfı ve emekçi yığınlarla olan bağlarının zayıflığı başta olmak üzere bu dengeler içerisindeki etkisizlik/kaybolma halini yeterince -hatta hiç hesaba katmadan- bir ucundan TÜSİAD'ın, öte ucundan AKP ve temsil ettiği sermaye kesimlerinin, bir başka ucundan da ulusalcı-darbeci kanatların kendi çizgilerine doğru çekip belirlemeye çalıştıkları gündemlere "balıklama dalmak" şeklinde tanımlanabilecek yaklaşım oluşturuyor.
Burada yanlış olan, bu konulara dair tutum belirlemek, konuya uygun teşhir, sınıfı ve emekçileri aydınlatıcı devrimci bir propaganda ve ajitasyon faaliyetinin yürütülmesi vb. değildir. Sınıfın ve emekçi yığınların devrimci siyasal eğitimi açısından bunlar küçümsenip ihmal edilemezler.
Fakat tam da bu noktada; 1) her şeyin getirilip sadece teşhire, sadece propaganda ve ajitasyona indirgenmesi, bunun sınırlarını aşan militan ve çokyönlü bir pratik yönelim ayağının çoğu kez lafta kalmasına bir son vermek gerekiyor, 2) güncel gündemlerin içinde "eriyip kaybolmak"tan sakınmak gerekiyor. Bu anlamda, gündemde örneğin Ergenekon davası mı var, sorunu sadece "dava sürecine nasıl müdahil olmalıyız" çerçevesine sıkıştırarak ele alan, diyelim ki yeni bir Anayasa tartışmaları mı aktüelleşti, hemen kendi "Anayasa taslağımız"la ortaya fırlayan, yani gündemde hangi konu öne çıkıyorsa onunla sınırlı ve onlara iliştirilmiş beylik birkaç genel talep listesini kapıp sürece o sınırlar içinde müdahil olma darlığından kurtulmak gerekiyor.
Bu tarz her şeyden önce bir "zemin farklılaşmasını" engelliyor, fiilen burjuvazi ve gericiliğin çizdiği sınırlar içine sıkışıp kalmayı beraberinde getiriyor, o konuda dile getirdiğimiz talepler ve teşhir faaliyetimiz kendi içinde ne kadar devrimci bir karaktere sahip olursa olsun özellikle yığınların geniş kesimlerinin düşünce ve yönelim olarak o fasit daire içinden çıkarılmalarını baştan kendi ellerimizle zayıflatmamıza neden oluyor.
Dolayısıyla bu noktada yapılması gereken, burjuvazi ve onun değişik kanatlarının, gündemdeki sorunlar üzerine demagojilerinin içyüzünü, propaganda ve ajitasyon düzeyinde teşhir etmeyi elden bırakmaksızın, asıl olarak emeğin acil, yakıcı ve temel talebi durumundaki talepler temelinde bir zemin farklılaşması ve kopuşun örgütlenmesine yüklenmek olmalı. Örneğin 8 saatlik işgünü insanca yaşanacak ücret, herkese iş herkese insanca bir yaşam, herkese parasız sağlık parasız eğitim hakkı, elektrik-su-doğalgaz zamlarının geri alınması, bütün dolaylı vergilerin kaldırılması, servete göre artan oranlı vergilendirme, Kürt halkına özgürlük, kirli savaş mağdurlarının bütün zararlarının tazmini, koruculuk sisteminin dağıtılması, faşist darbecilerin tümünün yargılanması, 12 Eylül Anayasası ile kurulup güçlendirilen tüm kurumlarla birlikte IMF direktifleriyle kurulan tüm "bağımsız kurumlar"ın lağvedilmesi, yurtdışına asker gönderilmesine son verilmesi vb. gibi 5-6 ana talebin öne çıkarıldığı, asıl bunların gündemleştirilip arkasında bir güç yığınağının yaratılmaya çalışıldığı süreklileştirilmiş çokyönlü bir siyasal faaliyeti esas almak gerekiyor.
Bugün Halkevleri, anlayış olarak bu içerikte bir dönemsel yaklaşıma sahip ve bu temelde somut programatik bir perspektif önerisi de ortaya koymuştur. Bu çerçeve, bize göre, halkçı bir demokratizmin sınırları içinde kalmaktadır, sosyalist bir sınıf bakış açısından bu ciddi bir eksiklik ve zayıflıktır. Fakat en azından güncel gündemlerin içine sıkışıp kalan yaklaşımların üzerine çıkma yöneliminin somut bir örneğini oluşturması hem de bunu soyut ve genel bir çağrı düzeyinde bırakmayıp kendi somut önerisini baştan ortaya koyması yönüyle anlamlı ve değerlidir. Ancak hem işaret ettiğimiz popülist demokratizmle malul içerik zayıflığı hem bu çizginin militan devrimci yapılardan ziyade başta ÖDP liberalizmi ile sosyal demokrasiden "umudunu kesmiş" kesimleri "etkilemeyi" esas alan pratik-siyasal yönelimlerinin karakteri nedeniyle (memur sendikaları ve meslek odaları seçimlerinde izledikleri ittifak politikaları nelere nasıl açık olduklarının göstergesidir) bu yönelimin bu kez çok farklı bir güncelin içinde eriyip Nisan mitingleri sürecinde olduğu gibi konjonktürel cereyanlar karşısında zaman zaman yalpalaması olasılığını da göz ardı etmemek gerektiğini hatırlatır.
Zaten biz burada şu an sadece, bugünkü koşullarda burjuvazinin belirlediği gündemlerin ve onun içinde de şu ya da bu burjuva kanadın kuyruğunda sürüklenme tehlikesine karşı -tabii ki tek başına yeterli olmayan- bir stratejik yaklaşımın gerekliliği ve öneminin altını çizmeye çalışıyoruz. Gelişmelere bağlı olarak öne çıkartılan talepler ve vurgu noktaları değişen dinamik bir uygulamayla süreklilik kazandırıldığı ölçüde bu yönelim, hemen olmasa bile süreç içinde kendini hissettirmeye başlayan 'bağımsız bir sınıf odağı' şekillendirmeye daha uygun ve açık bir stratejik yaklaşım özelliğini taşıyor çünkü.