Pazartesi, 15 Eylül 2008 (17 yıl 11 ay önce)
Kapitalizmin uluslararası mali spekülasyon merkezi Wall Street'in en büyük aracı mali kurumlarından Lehman Brothers iflas bayrağını çekerken mali sermaye devi Bank of America batma noktasına gelen Merrill Lynch'i yuttu.
ABD mali piyasalarında bu sarsıntılar yaşanırken merkez bankası konumundaki FED'in eski başkanı Alan Greenspan ABD’nin halen yüzyılda bir yaşanabilecek finansal kriz içinde olduğunu söyledi. Gelişmeler İstanbul Borsası dahil bütün borsalarda büyük panik yarattı, en büyük emperyalist mali kuruluşların hisse senetleri büyük düşüş yaşadı.
ABD mali piyasalarında başlayan kriz, iflas ve yutmalarla derinleşiyor. Batanlara en son eklenen Lehman Brothers'ın mahkemeye yaptığı iflas başvurusunda yer alan bilgiye göre, şirketin 31 Mayıs itibariyle toplam aktifleri 639 milyar dolar olurken, şirketin aynı tarih itibariyle toplam borcu 613 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.
İflas başvurusunda ayrıca emperyalist mali devlerden Citigroup'un ve Bank of New York Mellon'un elinde 138 milyar dolarlık Lehman tahvili bulunduğu belirtildi.
Büyük balık yuttu
Bu iflas açıklanmadan kısa bir süre önce, FED'in yardım ve desteğine rağmen kurtarılamayarak batma noktasına gelen Merrill Lynch, değerinin neredeyse yarısına karşılık, en büyük mali sermaye tekellerinden biri olan Bank of America tarafından yutuldu.
Merrill Lynch'i 50 milyar dolara satın alan Bank of America böylece dünyanın en büyük aracı kurumuna sahip oldu. Mortgage kredilerinin geri dönmemesi ile geçen yaz aylarında patlak veren kredi krizi ile birlikte ABD'nin en büyük bankalarından biri olan Merril Lynch, son dört çeyrekte sürekli zarar açıkladı. Merril Lynch’in Ocak 2007’de 90 dolardan işlem gören hisseleri mayıs ayında 50 dolardan işlem görmeye başlamıştı. Bank of America ise, Merril Lynch’e hisse başına 29 dolar vererek 50 milyar dolara satın aldı.
Bu arada krizle birlikte hızlanan tekelleşme olgusunun itiraf eden Bank of America'nın Başkanı Ken Lewis, 2004 yılından bu yana diğer şirketleri satın almaya 100 milyar dolardan fazla para harcadıklarını belirtti.
On binlerce işçi kapı önüne
158 yıllık Wall Street kurumu Lehman Brothers ABD’nin dördüncü büyük yatırım bankası durumundaydı. 1929 krizi, iki dünya savaşı, Asya mali krizi ve başka krizlerden sıyrılmayı başararak, bir dönem 60 milyar dolar değerine yükseldi ve fakat küresel kriz dalgasının ilk vurduğu devlerden biri oldu.
Lehman Brothers'ın iflası, bankada çalışan 26 bin kişinin kapı önüne konulması anlamına geliyor. Böylece kapitalist ekonomideki krizin, emperyalist tekellerin bazılarının bitişi, bazılarının da diğerlerini yutarak devleşmesi, diğer yüzünde onbinlerce işçinin işsiz kalması ya da daha ağır ve yoğun çalışma koşullarında daha düşük ücrete zorlanması şeklinde bir seyir izliyor; kapitalizmin tüm tarihi boyunca da hep böyle oldu bu.
Kapitalist dünya borsaları sallanıyor
Wall Street'teki sert sarsıntı kapitalist dünya borsalarını da vurdu. En büyük emperyalist mali tekellerin hisslerinde büyük düşüşler yaşandı.
İstanbul Borsası haftanın ilk seansında yüzde 4,70 değer kaybetti. Avrupa'nın en büyük 300 şirketini kapsayan "FTSEurofirst 300" endeksi yüzde 3,1 değer kaybetti. Londra, Almanya ve Fransa'da da borsalar yüzde 4'e varan düşüşler yaşadı.
BNP Paribas, Credit Agricole, Dexia, Fortis, Societe Generale bankalarının hisseleri yüzde 6 ila 9 oranında düştü. Dün bir gazetenin, yılın ikinci yarısında riskli yatırımları nedeniyle 5 milyar dolar daha zarar edeceğini yazdığı İsviçreli UBS bankasının da hisseleri yüzde 8,4 düştü. İngiltere'de Royal Bank of Scotland'ın hisseleri yüzde 12, Halifax-Bank of Scotland'ın hisseleri yüzde 10'dan fazla ve Barclays bankasının hisseleri de yüzde 6 indi.
Kriz büyük ve derinleşecek
Kapitalist borsalar iflas ve yutmalarla sarsılırken ABD merkez bankası konumundaki FED’in eski başkanı Alan Greenspan, ABD’nin halen yüzyılda bir yaşanabilecek finansal kriz içinde olduğunu söyledi.
ABC televizyonuna konuşan Greenspan,
"Önce şunu anlayalım. Bu 50 yılda, hatta muhtemelen 100 yılda bir yaşanabilecek bir olay" dedi.
ABD’nin bir ekonomik durgunluğa (resesyon) girmeden kurtulma ihtimalinin yüzde 50’nin altında olduğuna dikkati çeken Greenspan, krizin daha da devam etmesini beklediğini vurguladı.
Emperyalist kapitalizmin kalbinde başlayan kriz derinleşiyor; bununla birlikte bankacılıktan, havacılığa, bilişimden tekstile bütün sektörlerde on binlerce işçi kapı önüne konuluyor. Daha büyük dalgalar halinde bu süreç devam edecek. Tabii buna karşı militan, hak alıcı bir sınıf hareketi örgütlenmedikçe...