Kriz Avrupa kıyılarını vurdu

ABD'de devleri yutmayı sürdüren kriz, eski kıtanın kıyılarını da vurmaya başladı.

DÜNYA
Salı, 30 Eylül 2008 (17 yıl 10 ay önce)

ABD'de başlayan kriz, Avrupa'ya da yayılarak büyüyor. Dün ABD Kongresi'nin Bush Kükümetinin 700 milyar dolarlık kurtarma planını reddetmesi kapitalist piyasalarda büyük korku yarattı; borsalar çöktü. Tarihte bir kez daha "kara pazartesi" yaşayan borsalarda en büyük ve kıymetli hisselere sahip emperyalist tekellerin senetleri dibe vurdu. Petrol fiyatı yüzde 10 düşerken dolar birden fırladı. Bugün de ABD'nin dördüncü büyük yatırım bankası olan Wachovia battı. Bu arada kapitalist kriz dönemlerinin bir klasiği de ilk habercisiyle sahneye çıktı: İntihar.

ABD'nin dördüncü büyüğü de gitti


Batık banka haberlerine ABD'den dün 800 milyar dolarlık Wachovia eklendi. Her ne kadar "Batmadık" açıklamaları yapsalar da ABD'nin 4'üncü büyük bankası 312 milyar dolarlık borcu için Citibank'la anlaştı; yani, Citibank tarafından yutuldu.

Dikkatlerin 700 milyar dolarlık kurtarma planına odaklandığı bugünlerde, krizden kurtulmak için Bank of England, Avrupa Merkez Bankası ve Asya hükümetleri, piyasaya daha fazla para pompalamayı sürdürüyor. Fakat bu, piyasalardan batık haberleri gelmesinin önüne geçemiyor. Dün Avrupa'da İngiliz Bradford&Bingley, Belçikalı Fortis'ten sonra depremin merkez üssü ABD'nin toplam varlığı 800 milvar doları bulan 4'üncü büyük bankası Wachovia'yı da vurdu. Citigroup ve Wells Fargo'nun hisseleri bir önceki günkü kapanışta yüzde 60 düşerek 4 dolara gerileyen Wachovia'ya göz diktiği söyleniyordu. Dün ise göz dikme yerini satın almaya bıraktı.


Sırça köşkler tuzla buz... Bulutları aşan plazalar eski ihtişamlarına bu sefer pek kolay ulaşamayacak.
Sabah gazetesinin haberine göre, Citigroup, 120 bin kişinin çalıştığı Wachovia'nın bankacılık faaliyetlerini satın aldı. Citigroup'un ABD'deki mevduatları sigortalayan birim Federal Deposit Insurance Corp (FDIC) aracılığıyla yürüttüğü pazarlık sonuçlandı. Bankanın 312 milyar dolarlık borç havuzunun 42 milyarını Citigroup kabullenirken FDIC yetkilileri Wachovia'nın 'batmadığını', bu işlemden fona maddi zarar yazılmadığını belirtti. 2007'de Fortune 500 listesini 46'ncı kapatan Wachovia, Bush'un 2'nci dönemi için 250 bin dolar ve üstü katkıda bulunan 53 şirketten biri.

Fortune en sevilen mortgage şirketi seçmişti


1879'da kurulan Wachovia, 2008'i mortgage krizi yanında imzasız çeklerle hesaplardan para çekilmesini engelleyememe suçlamalarıyla geçirdi. Bu yüzden Temmuz'da eski Hazine Müsteşarı Robert Steel'i CEO olarak işe aldı. Ancak o da batışı engelleyemedi. Hisseleri dün piyasalar açılmadan yüzde 87 gerileyerek 1.36 dolara düşen Wachovia, cuma günü 10 dolardan işlem görüyordu. Fortune'nun "2006 yılının En Sevilen Mortgage Şirketi" şeçtiği Wachovia, 2006'da Golden West'i 25 milyar dolara, 2007'de A.G Edward'ı 7 milyar dolara alarak ABD'nin 2'nci en büyük aracılık hizmeti veren bankası oldu. Uzmanlara göre şirketin sonunu 122 milyar dolarlık batık mortgage kredisi olan Golden West'in satın alınması oldu.

Kriz Avrupa'yı da kapsayarak büyüyor


Avrupa'nın finans merkezi sayılan Londra Borsası başta olmak üzere tüm borsalarda yaşanan büyük düşüş ve Avrupa kökenli büyük bankaların iflas sinyalleri vermesi krizin yayılması olarak değerlendiriliyor.

Cuma günü Hollanda ve Lüksemburg'la birlikte bankacılık devi Fortis'i 11,2 milyar avroya kısmen kamulaştırarak iflastan kurtaran Belçika'nın, Fransa ile ortak diğer sorunlu bankası Dexia'yı kurtarmak için bir plan hazırladığı açıklandı. Buna göre sermaye sıkıntısı çeken Dexia'ya Belçika ve Fransa 3'er milyar avro aktarma konusunda anlaşırken Lüksemburg da 376 milyon avro katkıda bulunacak.


Katil uşak değil, bize çok daha yakın...

Kapitalist kriz sahnesinin son perdesi: İntihar!


"Kriz ilk kurbanını aldı. Olivant Advisers’in üst yöneticisi banker Kirk Stephenson kendisini hızlı trenin altına atarak intihar etti" diye yazıyor gazeteler ve haber şöyle devam ediyor:
Avrupa’nın finans merkezi Londra’da, iş merkezi City’de 20 yıldır özel bir yatırım bankasında yöneticilik yapan 47 yaşındaki Kirk Stephenson hızlı tren altına atlayıp, hayatına kıydı. Dalında oldukça tecrübeli ve iş çevrelerinde tanınan bankerin intiharı, City’de ve ailesinde şok etkisi yarattı.

Londra’nın en gözde semti Chelsea’de 3.5 milyon sterlinlik evde oturan, ayrıca şehir dışında da çiftliği bulunan bankerin, Stephenson The Banker Magazin’de yazarlık yapan Karina Stephenson ile mutlu bir evliliği ve bu evlilikten 8 yaşında Lucas adlı oğlu vardı. İntihar eden bankerin yakınları herhangi bir üzüntü veya sorunu olduğuna dair bir şey söylemedi.
Stephenson'ın yöneticisi olduğu Olivant Advisers, bir süre önce batma noktasındayken Northern Rock’un yüzde 15’ini 1 milyar sterline satın almak için Virgin firması sahibi Sir Richard Branson’a karşı teklifte bulunmuştu. Ayrıca dünya bankacılık devi İsviçre bankası UBS’in de haziran ayında yüzde 2.5’luk hissesini, 950 milyon sterline satın almıştı. UBS’nin Amerika’daki kriz nedeniyle hisselerindeki yüzde 20’lik düşüşle, intihar eden bankerin yöneticiliğini yaptığı Olivant’ın hisselerinin değeri de 770 milyon sterline düştü.

Banker Stephenson intiharı, Amerika’da 1929’larda yaşanan krizdeki intiharları akla getirdi.