Perşembe, 23 Nisan 2009 (17 yıl 6 ay önce)
1 Mayıs’ın resmi tatil ilan edilmesiyle birlikte AKP hükümetiyle sendika ağaları (Türk-İş, Hak-İş ve Kamu-Sen) arasında kapalı kapılar ardında yürütülen Taksim pazarlığı nihayetine eriyor.
Türk-İş, Hak-İş ve Kamu-Sen, 1 Mayıs’ın resmi tatil ilan edilmesine karşılık Taksim’e çıkılması noktasında ısrarcı olmanın doğru olmadığı yönünde açıklamalar yapıyorlar. DİSK, KESK, TMMOB ve TTB ise, 1 Mayıs alanının Taksim olduğunu ve bu yıl da tıpkı geçen yılki gibi Taksim’de olacaklarını duyurdular.
AKP, 1 Mayıs’ın resmi tatil edilmesine karşılık sendika konfederasyonlarının ve onların üzerinden devrimci, sol, muhalif parti ve çevrelerin Taksim ısrarını kırmayı hedefleyen bir strateji izliyor. İşçi sınıfının on yıllardır 1 Mayıs’ın resmi tatil ilan edilmesi yönündeki talebinin yerine getirilmesi, hem havuç ve hem de sopa politikası olarak ikili bir yöne sahiptir. Bir yandan işçi sınıfının “1 Mayıs resmi tatil ilan edilsin!” talebi, “işçi dostu ve demokratik açılım” olarak “yerine getirilir” görünüyorken, bir yanda da “Biz size bu tavizi veriyoruz, siz de Taksim ısrarınızı geri çekin” deniliyor. Sermaye ve onun aracısı AKP, on yıllardır işçi sınıfının hak ve özlemi olan 1 Mayıs’ın Taksim’de kutlanmasını ve son iki yıldır da Taksim’e fiili olarak çıkılmış olmasının geniş kitlelerde yarattığı meşruiyeti kırmayı hedefliyor.
Ne 1 Mayıs’ın resmi tatil ilan edilmesi ve ne de son iki yıldır kitle militanlığıyla Taksim’e çıkılmış olması, sermaye ve onun devletince emekçi sınıflara bağışlanan bir lütuf değil. Bunların her ikisi de işçi sınıfının çetin mücadelelerle bedel ödeyip kazandığı-kazandımız mevzilerdir. Sermaye ve onun devleti, copla, tazikli suyla, gaz bombalarıyla, savaş düzenini almış valiliği, polisi ve jandarmasıyla bertaraf edemediğini şimdi “ince” politik bir atraksiyonla bertaraf etmeyi planlıyor. Sermaye ve devleti, Taksim yasağına dair kaybettiği meşruiyetini, 1 Mayıs’ın resmi tatil ilan edilmesi ile yeniden kazanmaya çalışıyor. 1 Mayıs’ın resmi tatil ilan edilmesiyle pazarlık konusu haline getirilmeye çalışılan Taksim’dir, Taksim yasağının sürdürülmesidir.
1 Mayıs’a az bir zaman kala Taksim tartışması yeniden alevlendi. İstanbul Valisi Mummer efendi, “İzin vermeyeceğiz, eğer ısrar edilirse gereken cevabı vereceğiz” tehditlerini savuruyor. Geçen son iki yıldan farklı olarak, bu tehdidin altında, -“gizli” bir destek olarak-, satılık Türk-İş, Hak-İş ve Kamu-Sen merkezlerinin Taksim konusunda yaptıkları açıklamalar yatıyor. AKP ve bu sendika konfederasyonları arasında kapalı kapılar ardında süren pazarlığa her üç konfederasyon da anında teşne oldu. Kuşkusuz ki bu, her üç konfederasyon için şaşırılacak bir şey değil.
1 Mayıs’ın resmi tatil ilan edilmesi ve neo-liberal siyaset
1 Mayıs’ın resmi tatil ilan edilmesi, işçi sınıfının ve kamu emekçilerinin mücadelesiyle kazanıldı. Kolektif mücadele sonucu kazanılan bu hak hiç kimse tarafından, hiçbir koşulda parazlık konusu haline getirilemez. İşçi sınıfının bir kazanımı, onu başka konularda taviz vermeye zorlayamaz. Bugün gerek AKP ve gerekse de her üç konfederasyon tarafından yapılan budur. 1 Mayıs’ın resmi tatil ilan edilmesinin ardında yatan gerçekler böylece daha net açığa çıkmış oluyor. İşçi sınıfı ve hareketi, sınıf işbirliği temelinde ve barışçıl bir zeminde ona verileceklerle yetinmeli, asla daha fazlasını istememeli. Hele ki lütfedilenlerin dışında başka haklar istenecek olursa bu “iş barışı”nın bozulması demek olacaktır ve şiddetle cezalandırılacaktır. Ne gerekiyorsa devletimiz zaten vermektedir, verecektir(!)1 Mayısın resmi tatil ilan edilmesini, sadece, işçi sınıfının ve emekçi kitlelerin Taksim ısrarını bertaraf etmeye yönelik bir hamle olarak da okumamak gerekir. Bu aynı zamanda işçi sınıfı mücadelesini barışçıl bir düzleme çekmek amacıyla ortaya atılan bir sis bombasıdır. Neden dün değil de bugün sorusunun cevabını kriz koşullarının sistem üzerinde yarattığı kitle basıncı üzerinden düşünmek gerekir.
Sermayenin ve onun aracısı AKP’nin neo-liberal proaktif siyaseti işte tam da budur! İşçi sınıfının bir kazanımını onun önüne başka bazı konulardan feragat etmesi gereken bir tercih, yani bir ayak bağı olarak çıkartmak! Ve/ya bir konuda bir hak verilmek zorunda kalınıyorsa bunu işçi sınıfının militan kitle mücadelesi sonucu kazanılan bir hak olarak değil de, kendisi veriyor'muş gibi göstermek.
Burjuva siyasetin işçi sınıfına zehirli etkileri sadece AKP ve onun tarzıyla ile sınırlı değil kuşkusuz. CHP'de sergilediği Taksim “ısrar”ında işçi sınıfının elde ettiği ve edeceği kazanımların üzerine oturma hevesi vardır. Krizin yıkıcı etkileriyle oluşmaya başlayan tepki birikimini arkasına alarak AKP’ye karşı yerel seçimlerin ardından pozisyon kazanmaya çalışıyor. Yerel seçim sürecinde CHP’nin yürüttüğü propagandanın “laiklik” ve “şeriat devleti” söylemlerine değil de, krizin etkilerine ve bu anlamda da işçi sınıfı ve emekçi kitlelerin en görünen taleplerine dayanması tesadüf müdür? İşçi sınıfı ve kent yoksullarının kötü yaşam koşulları, belediyelerin varoşlara hizmet taşımaması, zamlar, ödenemeyen faturalar ve en sonu da 1 Mayıs’ın Taksim’de kutlanması ısrarı … ne oldu da bunlar CHP’nin aklına geliverdi? Bugün, Ergenekon artığı CHP’nin maskesini düşürmenin biricik yolu, krizin yıkıcı etkilerinin açığa çıkartmaya başladığı dinamiğin yüzünü sosyalizme, sosyalizm için savaşıma döndürmektir. Çünkü ancak bu biçimde, at iziyle it izi birbirlerinden ayrışabilir. Burjuva liberal muhalif kesimlerle, diğer bir deyişle ve aynı zamanda toplamda liberal, devrimci-demokrat tüm muhalefet kesimleriyle, işçi sınıfı siyasetinin arasına çekmesi gereken çizgi, işçi sınıfı hareketinin ve kitle militanlığının sosyalizme içerilenmiş bir temelinde yükseltilmesi olacaktır.
Taktik konumlanış – eylem birliği
Asgari tutarlılıkta bir işçi sınıfı mücadelesi çizgisi, işçi sınıfının kazanımlarını başka kazanımlardan vazgeçmek için bir pazarlık konusu haline getirmez, getirmemelidir. İşçi sınıfı, kuşkusuz ki savaşımın belli kesitlerinde gerekiyorsa tavizler verilebilir. Ancak, verilecek taviz(ler)in hiçbir koşulda hareketin önünü tıkayabilecek düzeyde olmamasına dikkat edilmelidir. Atılacak taktik adımlar, hareketin yukarıya doğru ivmelenmesini gözetmek zorundadır. Bugün işçi sınıfı hareketinin en önemli ihtiyaçlarından birisi, militan kitle çizgisi temelinde kazanımlarını büyütmeye çalışmak, varolanlarını korumaya almaktır.Taksim, işçi sınıfı ve emekçi kitlelerin son iki yılda elde ettiği önemli kazanımlarından birisi oldu. İşçi sınıfına birlikte direşken bir mücadele içinde olunup, barikatlar zorlanıldığında kazanım elde edilebileceğini gösterdi. Sadece işçi sınıfına mı, devrimcilere de! Bu açıdan işçi sınıfının kazanım elde etmede kolektif hareket yeteneğine, yeteneğinden de önce bilincine sahip olabileceği mücadele biçimlerine süreklilik kazandırmak çok önemli ve belirleyicidir. Buna kesinti oluşturacak her türlü anlayışla pratikte mücadele yürütmek stratejik önemdedir. Çünkü söz konusu olan bu süreklilik yeni kazanımların alt yapısını oluşturmaktadır. Bir birikim yaratmaktadır. Yolun hangi noktadan ve nasıl açılabileceğini göstermektedir. İşçi sınıfı devrimcileri olarak Taksim ısrarımız, onun tarihsel anlamının yanında buradan çıkışını alıyor.
Son iki yılda Taksim’in kitle militanlığıyla zorlanılıp kazanılmasındaki en önemli paylardan birisi de, Taksim’den son anda vazgeçen Türk-İş genel merkezinden farklı olarak Türk-İş içindeki bazı muhalif sendika şubelerinin oldu. Türk-İş genel merkezinin yalpalamalarına karşın Petrol-İş, Belediye-İş, Deri-İş ve TÜMTİS Taksim ısrarından vazgeçmediler ve Türk-İş yönetimi üzerinde bir basınç oluşturdular. Bu basınca “düşük yoğunlukluydu” denilebilir ve bu doğru da olur.
1 Mayıs Taksim savaşlarında önemli olan, Taksim’e çıkma yöneliminde olan tüm sendika, emek ve kitle örgütlerinin, yanı sıra devrimci-sol parti ve çevrelerin aynı ortak paydalarda buluşarak ortak tutum almasıdır. Bu tip kesitlerde “armudun sapı – üzüm çöp’ü” diyerek sekter-dar bir anlayışla hareket etmek doğru olmayacaktır. Geniş sendika-kitle örgütleri birlikteliklerin yürütülmesinde ortak paydalardan hareket etmek ve bu birlikteliklerin işleyişinin demokratik temelde olması önem kazanır. Geçen yıl platform toplantılarında yaşanan sorunların bu yıl tekrar etmemesinin, bu anlamda alınan kararların oldu bittiye getirilip dayatılmasının önünün alınmasın hali hazırda tek yolu herkesin ortak sorumlulukla hareket etmesidir. Biz bu noktada üzerimize düşen görevlerin sorumluluğuyla hareket ediyoruz, edeceğiz. İlkeli olduğu kadar esnek de yaklaşıyoruz. Aynı yaklaşımın tüm sendika ve kitle örgütleri de sahip olması gerektiğini düşünüyoruz. Olmalıdır ki işçi sınıfı ve emekçi kitleler lehine mevziler kazanılabilsin, kazanımlar elde edilebilsin. Sendikal düzeyde Türk-İş’in bu yıl Taksim “ısrarından” erken vazgeçmesi sendikal düzeyde parçalı bir görüntü çıkardı ortaya. Geçen yıldan farklı olarak bu yılki parçalılık daha erken belirdi.
Ancak yine de Türk-İş içindeki bazı sendikalar “işçi sınıfı ve emekçi kitlelerin 1 Mayıs alanı Taksim’dir” diye açıklama yaptılar. Geçen yıldan farklı olarak bu yıl bu açıklama tek tek sendikalardan ve şubelerinden değil Türk-İş Ege Bölgesi Temsilciliğinden geldi. Önümüzdeki günlerde bunlara yeni bölge temsilciliklerinin ya da sendika şubelerinin de eklenmesi muhtemel. Bugün 1 Mayıs özelindeki doğru devrimci taktik yaklaşımlardan birisi de Türk-İş içindeki Taksim yönelimine destek olmak, onu güçlendirmektir. Bu etkiyi güçlendirmeli ve başka sendika şubelerine doğru yaygınlaştırmalıyız. Bu noktada İŞP (İstanbul Şubeler Platformu) içindeki sendikaların Türk-İş genel merkezi üzerinde basınç oluşturması, pazarlık ve güç dengeleri yönüyle bir etkiye sahip olacaktır. Türk-İş’in Taksim’in ucunu açık bırakmayacak şekilde Kadıköy’ü işaret eden tutumundan vazgeçirilmesi için net konuşmasına yöneliktir oluşturulacak söz konusu basınç. İŞP içindeki sendikalara çağrımızdır: bu basınç arttırılmalı, genel merkezin, “Taksim verilmezse Kadıköy çıkarız” yaklaşımı tartışılmaz kabul edilmelidir.
Öte yandan kapalı kapılar ardında yürütülen pazarlıklarda DİSK bu denklemin dışında değil. 50-100 kişi ile çıkılıp çelenk bırakmaya dayanan bir Taksim ısrarı doğru değildir. Bu yılki tek fark buna Avrupalı sendikacıların eklenmesi olacaksa bu bir şeyi değiştirmez. Taksim 50-100 kişinin kısa bir anma yaparak kazandığı bir mevzi olmadı, kafalarda yeniden bu biçimde meşrulaşmadı. Bu yıl da öyle olmaycaktır. Taksim savaşlarında yürütülecek pazarlıklar tüm güçlerin Taksim’e çıkmasını garanti altına alacak bir çizgide olmalıdır.
T'K'P ve EMEP'in kof atraksiyonları
Diğer taraftan şovenist, MGK solcusu T’K'P‘nin ve EMEP reformizminin yarattığı tahribat var. Her iki partinin Taksim tartışmalarını Türk-İş’ten bile geriye çeken yaklaşımları bir tarafa, kafası karışık, ikircikli kesimlerde bulanıklık yaratıyor. Üstelik yaratılmış Taksim değerlerini, tatil kazanımını yok sayarak “polisiye” bir 1 Mayıs iddiasındadırlar. Şovenist T’K'P 1 Mayıs’ı Çağlayan’da kutlayacağını duyurdu. Tıpkı NATO sürecinde olduğu gibi, işçi sınıfı ve emekçi kitleler ne zaman ki kazanım elde etmeye doğru hamle yapmaya kalksa, T’K'P’nin ve bu tip partilerin yapacakları ve yaptıkları ilk iş bunu engellemek, yumuşatmak, barışcıl bir çizgide işçi sınfını ve emekcileri sisteme teslim etmek oldu, oluyor. İşçi ve emekçilere gerçekleştirilecek saldırılarda bu ve benzeri yaklaşımlar polisin elini güçlendiren bir rol oynuyor. T’K'P ve EMEP bunu bilmiyorlar mı? Biliyorlar, bildikleri için yapıyorlar …
Bir emeklinin söylediği gibi Taksim dışında söylenecek her şey Taksim’e zarar verir ve asla kabul edilemez. Bulunduğumuz her alanda bu ve benzeri yaklaşımları mahkum ve teşhir etmeliyiz.
///
Taksim’e çıkmamayı hedefleyenlerin koro halinde tekrar edip durdukları şey, 1 Mayıs’ta “kitlesel ve kitle taleplerinin öne çıkartılması” gerekliliğidir. Son iki yılda Taksim’e dövüşe dövüşe çıkan on binler neyin kitlesiydi ve aynı kitle kendi sınıfsal-toplumsal talepleriyle zorlamadılar mı Taksim’i?
Tüm içeriminden bağımsız tek başına Taksim’de ısrarlı olmanın, Taksim ısrarını yaygınlaştırmanın devrimci bir anlamının olmasının yanında bu, devrimci kitle hareketinin önünü açmak için tek başına yeterli olmayacaktır. Yeterli olmayacaktır çünkü; Taksim’in manevi etkisini güçlendirecek, bu anlamda da ona kitlesel ve militan bir şekilde yürümenin yolunu açacak olan, krizin yıkıcı etkileriyle oluşan sorgulayıcı tepkinin sokağa taşınması olacaktır.