Perşembe, 21 Mayıs 2009 (17 yıl 5 ay önce)
Bilim ve teknoloji alanında ulaşılan gelişmeler varolan yaşamın geri kalan tümüne paralel olarak işçi sınıfının sömürüsünü azamileştirmekte etkinleşiyor.
Makinaların gelişimi ve otomasyon ile birlikte bir adım sonrasının robotik fabrika ilisturasyonları küçük çaplı denemeler olarak gerçeklik kazanalı epey oluyor.
Halihazırda çok daha geniş bir uygulama sahası bulan bu yönlü uygulamalar, çalışma yaşamını ve koşullarının kontrolünde yaygın olarak işletilir olmakla kalmadı orta ölçekli işletmelerde dahi hayata geçirilir oldu.
Fakat azami kar için azami sömürü sadece fabrikada, makine başındaki işçinin çalışma temposunun yoğunlaştırılmasıyla sınırlı olarak gerçekleşmez. Bunun organik düzlemdeki bir diğer bileşeni de üretilen artıdeğerin gerçekleşme süreci, yani; malların satışı.
Tıpkı fabrikadaki işçinin üzerindeki kontrolü yoğunlaştırılması gibi meydan, cadde ve sokaklarla birlikte devasa akılşveriş merkezlerinden mağzalara, hiper ve süpermarketlerden bakkallara kadar yaygınlaşan kamera-internet-telefon bağlantılı güvenlik sistemleriyle günlük yaşamın her salisesinde, yapılan uğraş ya da sırf zaman öldürme anlarındaki davranışlar kayıt altına alınıp, depolanmaya geçilmişti.
“Nihayet” bu devasa veri yığını da anlık “güvenlikle sınırlı işlevlenmekten kurtarılarak" sömürünün olduğu gibi karın da azamileştirilmesinde nasıl kullanıldığı muhalif futurist analizlerden günlük gazete haberlerine kadar alenileşti.
İşte bu alenileşme işçi sınıfını, artık “insani kimlik”lerin dahi kopyalanma aşamasına gelindiği “muştusuyla” uyanmaya çağrıyor. Çağrının somut gerçekleşme adı ise “Sayısal Kişlikler Projesi”.
AB'nin EUREKA kapsamındaTürkiye Koordinatörlüğü Mobilera Bilişim ve İleişim Teknolojileri Tic. A.Ş. tarafından yürütülen “Sayısal Kişilikler Projesi” İspanya ve Fransa'nın katılımıyla European Software Institude (ESI) ortak projesi olarak altyapısının tamamlanması öngörülen 2010'da çalıştırılmaya başlanacak.
Proje özetle şu şekilde işleyecek: iş yerleri, alışveriş merkezleri, retoranlar, kafeler, sinema, tiyatro, otel, eğlence merkezleri derken evlere kadar yayılan kameralar ve elektronik sensörler (almaçlar) aracılığıyla durmaksızın toplanan veriler üzerinden davranış kalıpları ve giderek gerçek insanların digital kopyaları oluşturulacak.
Toplanacak verilerle sisteme dahil bir mağzaya, alışveriş merkezine giren kişi anında tanımlanarak daha önceki gelişlerindeki davranışları üzerinden yönlendirilecek. Örneğin koridorlara takılı ekranları ya da Cep Telefonu mesajlarıyla “zaman kaybetmeksizin” ilgili mağzaya, reyona ve hatta adı verilerek ilgili “satış elemanı”na doğru güdülecek. Restoranlarda en çok tercih ettiği mönü, servisi açılmış masada hazır olarak, en “uygun” garson tarafından karşılanıp, oturtulacak vb.
Mobilera Bilişim ve İletişim Teknolojileri Tic. A.Ş. yöneticisi Zeynep S. Akaltan'ın aktardığı bilgilere göre, nerede olursanız olun yanınızdan ayırmadığınız Cep Telefonu sizin hakkınızdaki en önemli bilgi kaynağı olarak 24 saat çalışacak. Sistem, toplanıp işlenen “Sayısal Kişilik Bilgileri” GSM platformu üzerinden taşınabilir hale gelmesi üzerine kurulu.
Herhangibir kayıtlı kişilik, sistem bünyesindeki mağza ya da alışveriş merkezine girdiğinde yalnızca reklam ve gütme mesajlarıyla bombadımana tutulmakla kalınmayıp aynı anda bunlara ne kadar uygun davrandığı denetlenerek kişi hakkındaki bilgi sürekli güncellenecek.
Kişiyi soyut yani kimliksiz hadi biraz daha açık konuşalım kapitalizmin tanrısı olan paranın taşıyıcısı olarak araçsallığını kutsayan proje, özgürlük, özgürlük diye bağıran sistem propagandistlerinin paraya-sermayeye esaretin gelecek vizyonunu anlatıyor.
Herşeyi, her anı kayıt altına alınan, üretici ve tüketici kodlarıyla şeyleştirilen işçi sınıfı için 21. YY kapitalizminde de umuda yer yok. Alış ve satışın parantezi olan kapitalizmi reddeden yeni ve sosyalist bir dünyayı amaçlayan duruş, eyleyiş ve yaşayış dışında ne insanca yaşama ne de özgürlüğe giden bir yol yok.
İster AB etiketli, ister bir başka "büyük hedef"le paketlensin yeniden yeniden tanık olunan sistem işleyişi; bunun dışındaki her idare etme pratiğinin yalnızca sermayeye köleleğin ücret makasını biraz daha kısmakla kalmayıp, yaşamın tümüne yayılan bir kobay esaretine yolvermekten başka bir anlama gelmediğini ortaya koyuyor.