Tam da 'Kürt baharı' derken 'Rojava' (Batı) ile 'Başur' (Güney) arasına hendek girdi
Tam da 'Kürt baharı' derken, 4 parçalı Kürdistan'da federasyon-konfederasyon tartışmaları pupa yelken giderken 'Rojava' (Batı) ile 'Başur' (Güney) arasına hendek girdi.
Tam da ‘Kürt baharı’ derken, 4 parçalı Kürdistan’da federasyon-konfederasyon tartışmaları pupa yelken giderken ‘Rojava’ (Batı) ile ‘Başur’ (Güney) arasına hendek girdi. Mesut Barzani liderliğindeki Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin (KBY) Suriye’nin kuzeyindeki Rojava ile Irak’ın kuzeyindeki Başur arasında kazdığı hendek, zihinlerdeki hendeğin tecessüm etmiş halidir. Var olan ayrılığın toprağa işlenmesidir. Bu, her şeyden önce Kürt’ün Kürt’le ayrılığıdır. Sykes-Picot’a lanet okumak boşuna, asıl Sykes-Picot hendekle kendini ele veren zihinlerdeki parçalanmadır. Bölgesel ülkelerle kurulan ittifakların getirdiği dayatmaların Kürtler arasındaki ‘bölücü’ etkisinin yanı sıra aşiret bağlarına dayalı geleneksel siyasetle ideolojik temelde geleneksel sınırları aşan siyasetin yüzleşmesi bu. Geleneksel bağlarına rağmen dayandığı fikri altyapısıyla Kürdistan Demokrat Parti’den (KDP) farklılık arz eden Kürdistan Yurtsever Birliği (KYB) ile Goran’ın, Rojava’nın üç kantonlu özerkliğini tanıması bu ayrışmayı daha da anlaşılır kılıyor.
Hendek savaşındaki karşıt argümanlara geçmeden sınırda ne olduğuna bakalım: Barzani yönetimi Dicle Nehri’nin Kürdistan’a girdiği yerden Tilkoçer’in kuzeyinde peşmergenin nöbet tuttuğu Velid noktasına kadar 17 km’lik alanda hendek kazıyor. Genişliği 3 metre, derinliği 2 metre olan bir hendek. Erbil yönetiminin keyfe keder açıp kapattığı Semelka (Peşhabur) kapısındaki portatif köprü de kaldırıldı. Rojavalıların hayli öfkeli protesto gösterilerine peşmerge ateş açarak karşılık verdi, yaralananlar oldu. Peşhabur’da KBY bayrağı indirilip KDP bayrağı asıldı. Bunu, KYB ile Goran üyeleri Erbil’de parlamento önünde protesto etti.
Kimin projesi?
Tarafların ne dediğine gelince;
- Barzani yönetimine göre hendeğin amacı kaçak geçişleri ve teröristlerin sızmasını önlemek. Peşmerge Bakan Yardımcısı Enver Hacı Osman, Rudaw’a “Bölgede teröristler ortaya çıktı. Aynı planı Erbil ve Kerkük’te de geliştirdik. Şimdiye kadar sınırda yaklaşık 1000 kişi silahlarıyla yakalandı” dedi.
- Rojava’nin hakim gücü PYD ise ‘teröristlerin asıl güneyden batıya geçtiğini’ söylüyor. Bir kaynak Radikal’e “Rojava’ya saldıran Irak-Şam İslam Devleti’nin (IŞİD) öldürülen üyelerinden 32’sinin Başur’dan geldiği tespit edildi. Kaide ile savaşan taraf Rojava” dedi.
- PYD, hendeğin Rojava’ya tecrit planının bir parçası olduğunu düşünüyor ve hendekten tüm Kürdistan yönetimini değil Barzani’nin liderliğindeki KDP’yi sorumlu tutuyor.
- Permerge komutanı, hendeğin Erbil ile Bağdat yönetimlerinin ortak kararı olduğunu açıkladı. Komutana göre 17 km’lik hendek Irak-Suriye sınırına kazılan 605 km’lik hendeğin bir parçası. Ancak Irak Başbakanı Nuri Maliki’nin danışmanı Ali Musavi hükümetin böyle bir kararı olmadığı yanıtını verdi. Hacı Osman “Hendek KDP’nin planı” suçlamasını reddetti: “Bu KBY’nin kararı ve Peşmerge Bakanlığı’nın siyaseti.”
Peşmerge Bakanlığı Sekreteri Cebbar Yaver ise Osman’ı yalanladı: “Bakanlıkla ilgisi yok.”
Siyasi hesaplar
Barzani yönetiminin Rojava’ya yönelik bir önlemi kanlı bıçaklı olduğu Bağdat’la gerekçeklendirmesi inandırıcı değil. Zira Bağdat-Erbil ilişkileri, işbirliğine veda edeli çok oldu. Ayrıca 1000 IŞİD üyesinin YPG’yi atlatıp Rojava’dan Kürdistan’a geçmesi zor. IŞİD geçiş için daha çok Musul’un altından güneye doğru uzanan bölgeleri kullanıyor. Haliyle hendeğin en fazla etkileyeceği kesim kaçakçılar. Kaçakçılık, hem Türkiye hem Kürdistan’ın abluka altında tuttuğu Rojava’nın ekonomisini besleyen bir damar. Bu damarın kurutulması ekonomik sıkıntıya, bu da PYD’nin başarısının sorgulanmasına yol açabilir. Hendeğin siyasi hesabı bu olmalı; PYD bu şekilde zayıflarsa Barzanici partilerin önü açılır!
KDP’nin Suriye uzantısı partiler, Rojava’yı kontrol ediyor olsaydı Kürt’ün Kürt’e ambargosu gibi bir tuhaflık yaşanmayabilirdi. Başından beri sorunun kaynağı PYD’nin baskın çıkması, Erbil-Ankara hattına yaslananların bunu reddetmesi. Liderleri bile Rojava’da yaşamayan partilerin şimdiye kadar yaptıkları tek şey “PYD, Erbil Anlaşması’na uymuyor; rejimle işbirliği yapıyor” demek oldu. Barzani, Sky News’e demecinde suçlamayı daha da ileri götürdü: “PYD rejimin lehine Kürtlere savaşı dayattı. Silah zoruyla bölgeye el koydu. Kazanımlar dönemsel, varlık nedenleri ortadan kalkınca o da gidecek.” Halbuki ABD Dışişleri’nin 2009 tarihli gizli belgelerinden şunu öğreniyoruz: 2004’de Kamışlı’da başlayan mini Kürt isyanından sonra PYD kök salarken Abdulhakim Beşar gibi Barzanici liderler rejimiyle işbirliğinin yollarını arıyordu. Dediğim gibi bu kavga Barzani’nin siyasi projesinin Rojava’da karşılıksız çıkması nedeniyle kızıştı. Şimdi yeni bir hamle var: Barzani, El Parti, Azadi, Azadi (2) ve Yekiti’yi 3 Nisan’da Erbil’de ‘Suriye Kürdistan Demokrat Partisi’nde (KDP-S) birleştirdi. Yeni partinin liderliğine Rojava’dan Suud Mele seçildi. Böylece “Tutunamazlar çünkü liderleri bile Rojava’da yaşamıyor” eleştirisi bertaraf edildi. Tabi yeni partinin delegeleri Rojava’ya dönüşte gözaltına alındı ya da geri gönderildi. PYD, YPG’nin bu önlemiyle rakiplerinin eline koz vermiş oldu. Hendeğin kime mezar kime siper olacağı Rojava’nın özerkliğini koruyabilmesine bağlı.
Radikal