Pazartesi, 12 Şubat 2007 (19 yıl 3 ay önce)
Rosa Maria Pegueros(*)
San Francisko’da Salvadorlu bir aile ortamında büyüdüm. Annem San Fransisko’ya 26 yaşında travmatik bir gençliğin ardından gelmişti. Santa Ana’da zengin bir toprak sahibinin büyük kızıydı. Santa Ana ve El Salvador’un diğer batı bölümlerinde 30 bin işçinin katli sonrasında, 1932’de La Matanza’yı izleyerek ailesiyle birlikte Guatemala’dan kaçmıştı. Onun yağmurdan kaçarken doluya tutulduğunu söyleyebilirdiniz: 1944’te, öğretmenler daha yüksek ücretler için greve gittiler. Guatemala diktatörü Jorge Ubico, ordusunu gönderdi ve aralarında öğretmenler birliği başkanı Maria Chinchilla’nın da olduğu 200 protestocu öldürüldü. Jacobo Arbenz Guzman ve sol kanat ordu mensupları diktatör Jorge Ubico’yu alaşağı ettiler.
Annem ve kız kardeşleri Guatemala’dan ayrılarak barışçı bir ortam bulmak umuduyla 4 yıl sonra Birleşik Devletler’e gittiler. Taşı toprağı altın değildi, fakat sonunda işleri yoluna koydular ve işleri evdeki annelerine ve genç erkek kardeşlerine para göndermelerini sağlıyordu.
Yanıldınız... Burası Şırnak değil, Guatemala
Guatemala’dan ayrılmak için kötü bir zamandı. Ubico’nun yerini alan Başkan Juan Jose Arevalo Bermejo, ilk kez genel seçimlere götürecek reform paketini açıkladı. 1951’de Başkan olarak Arbenz’i seçtiler. Arbenz gerçek bir toprak reformu başlattı, hatta etkin bir program yaratmayı garantiye almak için Komünist Parti önderliğiyle el altından görüşmeye başladı. United Fruit Company (Birleşik Meyva Şirketi -çn) gibi Amerikan şirketleri çıkarları açısından bunun bir tehlike olduğunu gördüler: Arbenz ONLARA sadece meyva üretmedikleri topraklar için para ödemişti. Sonuç Arbenz hükümetine karşı CIA darbesi, 200 bin Guatemalının öldürüldüğü ve 36 yıl sürecek askeri bir diktatörlüğün başlangıcı oldu. Arbenz kaçmak zorunda kaldı. Sürgünde ülkeden ülkeye kaçtı, sonunda Meksika’da esrarengiz koşullarda öldü.
San Fransisko’dan çok uzakta olmasına rağmen, annem Guatemala siyasetiyle ilişkisini kesmedi: Hukuk öğrencisi olan kaçırılan, işkence edilen genç erkek kardeşi bunlar hakkında konuşan tek kişi olacak ve sonunda kanlar içinde ve bilinçsiz, güçlükle hayatta kalmış halde bir mezbeleliğe çıplak atılacaktı. Tutsaklığı boyunca, evde ölümünü haber verecek bir telefonu ürpererek bekledik.
Annem çelişik duygular taşıyan bir göçmendi. San Francisko’da özellikle babamla evlendikten sonra kendini bir yandan güvende hissetti. Bu güzel, temiz kenti sevdi, iri yarı güçlü polislere (o günlerde uzun boylu olmak revaçtaydı ve kadınlar dışta bırakılıyordu) hayranlık duydu; politikacıların ve polislerin dürüst oldukları zamanlardı. Öte yandan, Guatemala’nnın güzelliklerini özlüyor, annesi ve erkek kardeşlerinin hasretiyle yaşıyordu.
1960’ta, vatandaşlık almak için hızlandı çünkü John F. Kennedy’i seçmek istiyordu. Onun ve göçmen arkadaşlarının mutfak masamızın çevresinde kah gülerek kah konuşarak sabahtan akşama kadar vatandaşlık sınavı için çalıştıkları dersleri hatırlıyorum. Fakat Kennedy suikaste uğrayınca, “Bu ülke tıpkı benimki gibi namussuz” diye İspanyolca gürledi. Kennedy’nin fotoğrafı hala oturma odasında asılıdır. En küçük erkek kardeşime de onun adını verdi. Ardından Bobby (Bob Kennedy -çn) suikaste uğradı. Annem oy kullanmayı bıraktı. Siyasete asla bulaşmamamız için bizi uyardı çünkü onların tümü namussuzdu.
Onlara geçimlerini ve diğer çıkarları sağlayan satıcılar ile hükümet arasındaki işlerin açığa çıkmasının ışığında, son zamanlarda onu daha çok düşünür oldum. Vurgunculuktan hiç söz etmiyorlar; bunun sadece işleri olduğunu söylüyorlar. Dick Cheney yıllar önce mahkemeye verilmiş olmalıydı. Irak’ta muştayla para kazanan şirketlerden biri olan Halliburton’un eski CEO’su olarak, bürosundan ayrıldığında kuşku yok ki, ganimetlerin bir kısmı da onunla birlikte gidecekti. Spiro Agnew’un (Nixon’ın gözden düşmüş başkan yardımcısı) günahları Dick Cheney’inki kadar aşağılık değil mi? Ve George W. Bush? Son kampanyasında yeni askeri birlikler atamak gerekmediğini iddia etmesi küçük bir mucizeydi. Vurguncular askerleri göndererek işlerini yapıyorlar. Halliburton mutlu, hissedarları zenginleşiyor!
Yozlaşmanın diğer biçimlerine gelince, tıpkı kaygısızca hareket etme gibi, Cheney’in eski Kurmay Başkanı Lewis “Scooter” Libby kazdığı kuyuya düşerek yükseltilecekmiş gibi görünüyor. Bunun Bush yönetiminin üyeleri tarafından açıklanması zorunlu gerçeklerin başlangıcı olan bir heyelan olduğunu umut edelim.
Annemin haklı çıkmasından nefret ediyorum.
(*)Rosa Maria Pegueros, Rhode Island Üniversitesi’nde Latin Amerika Tarihi ve Kadınların Hakları konusunda doçenttir.
8 Şubat 2007 tarihli Commondreams.org’tan Alınteri.net için çevrilmiştir.