Perşembe, 19 Şubat 2009 (17 yıl 8 ay önce)
"Adı, ABD`yle özdeş şirketlerdendi. ABD sanayisinin ikonlarından biriydi. Cirosu, Türkiye`nin milli hasılası ile karşılaştırılıyordu. Şimdi hükümetin kapısında acil yardım istiyor. Çıkış yolu bulamazsa batacak. Efsane şirket GM `Araf` çizgisinde."
Gazeteler bir süre önce böyle diyordu. Şimdi ise GM Avrupa'daki Opel fabrikalarını kapatmayla ya da yıllar önce satın aldığı Alman sermayesine ucuza devretmekle yüzyüze. Opel'i kaybeden GM'in tepe takla gitmesi de hiç de uzak bir ihtimal değil. GM'in batması ise ABD ekonomisinde olduğu gibi kapitalist dünya piyasalarında büyük çalkantılar yaratacağa benziyor.
Kapitalizmin ikonları zorda
Üstelik sıkıntıda olan sadece GM değil. ABD otomobil sanayisinin tamamı diken üstünde. Topun ağzındakiler ise
"üç büyükler", General Motors(GM), Ford ve Chrysler var. En zor durumda olanı
"efsane", Amerikan sanayiinin ikonlarından GM...
Krizle birlikte otomotiv satışlarında büyük düşüş, hisselerdeki rekor düşüş,
"üç büyük"leri sadece
"şirketi döndürmek için" her ay 2'şer milyar doların üzerinde para harcamak zorunda bıraktı. 35 ülkede 12 marka altında üretim yapan GM`in elindeki varlıkla en fazla hazirana kadar dayanabileceği kaydediliyor.
Bu yüzden, krizin ilk sarsıntısından hemen sonra, geçen yılın son aylarında, Amerikan otomotiv endüstrisinin
"üç büyük"leri ABD Kongresi'nin kapısına dayanmış ve acil 25 milyar dolarlık kurtarma parası dilenmişti. Ancak seçim konjoktürü, halktan gelen tepki yüzünden elleri boş dönmek zorunda kalmışlardı. Yine de üç ay sonra kapsamlı bir işten atma, ücret düşürme, erken emekliye ayırmayı içeren bir
“kurtarma planı” dosyasını yeni başkan Obama'nın önüne koyduklarında, GM yöneticileri elleri boş dönmediler. Bu defa, Obama hükümetinden, GM'i kurtarmak için ilk etapta 4 milyar dolar aldılar. Bununla birlikte fabrika kapatmalar, işten atmalar, zorla emekliye gönderme, çalışma saatlerini düşürme, ücret düşürme planları birer birer devreye sokuldu. İlk vuruşta GM'in Detroit`teki 73 bin maaşlı çalışanından 10 bini işten çıkartıldı.
100 yıllık otomobil üreticisi
• Dünyanın en büyük otomobil üreticilerinden olan GM, 1908 yılında ABD`nin Michigan eyaletinde kuruldu. 35 ülkede 266 bin çalışanıyla otomobil ve kamyon üreten GM`nin merkezi ABD otomobil endüstrisinin kalbi Detroit`te.
• GM`nin elinde halen Chevrolet, Buick, Cadillac, Corvette, GMC, Hummer, Pontiac, Saturn, Saab, GM Daewoo(Chevrolet Avrupa için araç üretiyor), Opel, Vauxhall(İngiltere`de Opel otomobilleri bu markayla üretiliyor) ve Avustralya`da üretilen Holden markaları bulunuyor.
• 2007 yılında 9.4 milyon adet otomobil ve kamyon üreten GM, dünyada halka açık en büyük 9`uncu şirket.
Maaşını ikiye katladı
• Şirket 2007`de 38.7 milyar dolar zarar etti.
• 2004`ten beri kâr edemeyen GM`de en çok konuşulan konulardan birisi de Başkan Rick Wagoner`in maaşı. 2005`te yıllık maaşı yarıya indirilerek 1.1 milyon dolar yapılan Wagoner, 2008`de 2.2 milyon dolarlık maaşına tekrar kavuştu.
• GM`nin en büyük pazarı ABD. Bu ülkeyi Çin, Kanada, İngiltere ve Almanya izliyor.
• GM Avrupa bölümü, küresel kriz dalgasına kadarki dönemde Amerika`dan bağımsız olarak sürekli kâr açıklıyordu. Küresel krizle birlikte şirketin Avrupa cirosu da düşmeye başladı.
• GM, 2009 yılı Oscar ve Emmy sponsorluklarından çekildi. Amerikan otomobil üreticileri 2008`in ilk çeyreğinde reklamdan 414 milyon dolar kıstı.
`Raylı sistemi bozdu` iddiası
• 1996 yılında çekilen `Taken for a Ride` adlı belgeselde, GM`nin 1920 - 1950 yılları arasında, özel raylı sistemlerin yaygınlaşmasını engelleyerek otobüs ve otomobili yaygınlaştırmaya çabaladığı iddia edildi.
• 2006 yılında çekilen `Elektrikli Arabayı Kim Öldürdü?` adlı belgeselde ise GM`nin ilk elektrikli arabası EV1`nin rafa kalkmasından firma sorumlu tutuluyor.Eski kıtada da durum aynı
GM dün (18 Şubat) yaptığı gece yarısı açıklaması ile
“global krizin etkilerini hafifletmek amacıyla aldığı yeniden yapılandırma planı kararı ekseninde dünya çapında sayıları 50 bine yakın işçiyi çıkaracağını” duyurdu. Plan dahilinde kapatılması düşünülen fabrikalar arasında Opel’in Anvers fabrikası da var. Fabrikanın kapatılması doğrudan 2 bin 700 çalışanı etkileyecek. Bu sayının yan sektörlerde çalışanlarla birlikte toplam 10 bin kişiyi bulacağı belirtiliyor. Toplamda ise Almanya'da Opel'in 50 binden fazla kişiyi işsiz bırakması söz konusu.
Çünkü Opel'in Almanya’da 4 büyük fabrikasında yaklaşık 26 bin işçi çalışmakta, yan sanayi ile birlikte bu sayının 50 bini bulduğu tahmin ediliyor. Opel'in de GM ile birlikte batması durumunda, sadece Almanya'da 50 bin kişinin işsiz kalmasına yol açması bekleniyor. Anvers'in yanı sıra Almanya'da Bochum ve Eisenbach fabrikaları ile İsveç’in Trolhattan şehrindeki Saab fabrikası da kapanma riskiyle karşı karşıya. ABD’li GM'in iflasın eşiğine gelmesi Almanya’daki holdingi Opel’i devletten yardım istemek zorunda bırakmıştı. Opel yönetimi, krizdeki ana holding GM’in kendilerini de batırmaması için Alman devletinden 2 milyar euro’luk
“devlet kefaleti” istemiş, Merkel yönetimi ise 1 milyar euro verme sözü vermişti.
"Korkunç senaryolar"
Avrupa'da ilk etapta 50 binden fazla kişiyi işsiz bırakması beklenen GM'in batmasının ABD'deki sonuçlarıysa çok daha ağır olacak. ABD`de oto sanayiinde doğrudan çalışan sayısı 355 bin. Son üç yılda sektörde 100 bin kişi işten çıkarıldı. Dünyanın en büyük otomotiv tekellerinden olan GM'in ise 35 ülkede 266 bin çalışanı var ve bunun büyük bir kısmı ABD'de; otomotiv endüstrisinin kalbi Detroit`te. Yan sanayisi ile birlikte düşünüldüğünde bu rakam çok daha fazla. Bunların bir anda işsiz kalması neyle sonuçlanacağı kestirilemeyen
“korkunç senaryolar” yazdırıyor. En başta da hükümeti ve kamuoyunu emekçilerin parasından-vergisinden ve işçilerin haklarından tekeller için feragat (ve fedakarlık!) etmeye ikna etmeye çalışan GM vd otomotiv tekellerinin yöneticileri tarafından.
"Sonuçları korkunç olur" diyor GM yöneticisi. ABD`de her 10 kişiden birinin işi bir şekilde otomotiv endüstrisine bağlı... Olası iflas milyonları etkileyecek... Yaklaşık 2.5 milyon kişi işsiz kalacak... GM`in iflasının etkisi Lehman Brothers`tan büyük olacak...
Buna benzer başlıklar burjuva gazetelerden eksik olmuyor. Ne var ki onların derdi milyonlarca emekçinin işsizliğe, sefalete sürüklenmesi değil; tekellerin içine düştükleri kriz çukurundan emekçilerin sırtına basarak çıkmak! Bunun için işçilerin, zorluk çıkartmadan, kendiliğinden diz çökmesini bekliyor/istiyorlar. Bütün sorun burda; dünya işçi sınıfı krizin faturasını sessizce ödeyecek mi? Yoksa birleşik sınıf hareketiyle karşı duracak mı?