Perşembe, 16 Nisan 2009 (17 yıl 6 ay önce)
1936 Genel grev döneminde sıkça rastlanan fabrika işgali özellikle Mayıs 68'de işçi sınıfının tekrar baş vurduğu eylem biçimi. 68 gençlik hareketi döneminde Renault, Citreon, Demir yolları işçileri işgal eylemlerini yaygınlaştırdı. Bunlar öğrenci eylemlerinin de yönü etkileyerek 68 hareketinin yüzünü iktidara çevirmesine neden oldu. Fransa işçi sınıfının bu geleneği 1973-76 yıllarında LIP saat fabrikası çalışanlarının süresiz grevi fabrika işgaline çevirmesiyle sürer. Bu, aynı zmanda Fransa'nın doğusunda yeni bir dönemin işaret fişeği niteliğindedir. Çeşitli sendikalarda örgütlü olan işçiler yönetim deneyimlerini pekiştirerek hem üreten hem de yöneten konumunda olur. LİP fabrikası yürütme konseyi, güvenlik, planlama, pazarlama, sağlık, iaşe, eğitim gibi başlıca komiteleri oluşturan LIP çalışanlarının 3 yıllık deneyimi Avrupa işçileri için esin kaynağı olur.
Gelişen krizle birlikte işyeri kapatma ya da bir bölümün görece az gelişmiş Avrupa ülkelerine taşınması sonucu işini kaybetmekle yüz yüze gelen ve ya iş güvencesi olayan işçiler grevle birlikte rehin alma eylemlerine de tekrar baş vurmaya başladılar.
Buz kırıldı yol göründü
Kuzey İrlanda'nın Belfast emekçileri alışagelmiş (IRA) eylemlerinin dışına çıkarak işçi sınıfına yeni soluk kazandıracak fabrika işgali eylemi gerçekleştirerek ada emekçilerinin harekete geçmesini de tetikledi. Uzun yıllardır Visteon otomativ sektöründe çalışan üç işçinin tazminatsız işten çıkartılmasına yanıt olarak Visteon işçisi fabrikayı işgal ettiler.
Belfastlı işçinin göstermiş olduğu sınıf tavrından bir gün sonra kuzey Lonra Enfield, Basıldön'daki fabrikalarda işgaller başladı. Visteon işçilerine dışarıdan gelen kitle desteği karşısında panikleyen Visteon yönetimi sermaye gücünü devreye sokarak işgale önderlik eden işçi temsilcilerine Anti-Sendikal yasaya dayanarak hapis cezası talebinde bulundu. Patronların İşçi sınıfının direncini kırmak amaçlı sıkça başvurdukları yasal yollar bu kez komediye dönüştü.
İngiltere yüksek mahkemesinde görülen davada, rehin alma ve fabrika işgallerine köhne İngiliz hukukunda karşılık bulamayan savcı işçilere ceza veremeyeceğini açıklamak zorunda kaldı. Fakat merkezi ABD'de bulunan şirket üst yönetiminin baskısı sonucu mahkeme işgale son verilmesini şart koyarak davayı kapattı.
Fransa işçilerinin radikalleşen eylemleri
Fransa'da çeşitli işkollarında grevde olan işçilerle görüşmeyi rededen patron temsilcilerini (PDG) rehin almayla işçiler eylemlerini kamuoyuna duyurdu. İngiltere ve İrlanda işçilerinin fabrika işgallerinden hemen sonra Fransa'da patronların rehin alınması toplumun geneli tarafında sempatiyle karşılandı. Krizin etkilerini bire bir yaşayan grevdeki işçilerin çalışma hakkını savunmak, yaşam koşullarının düzeltilmesi, alım gücünün yükseltilmesi gibi taleplerinin karşılık bulmaması onları daha da radikal eylemler yapmaya yöneltiyor.
Buna bir örnek Sony'de yaşandı. Sony fabrikasının kapatılması ve işçilere geçmiş yıllara göre daha düşük tazminat ödeme kararına işçiler sert tepki göstererek fabrikanın giriş-çıkışını bloke ederek stok malların çıkışını engellediler.
Sony yönetiminin 17 Nisan'da çıkartmaya karar kıldığı 311 işçinin tekrar işe dönmesini görüşmelerde kabul etmeyen patron temsilcisi (PDG) rehin alınarak tazminatların yeniden düzenlenmesi sağlandı.
Rehin alma eylemlerinin yaygınlaşması
Sony işçilerinin patronu rehin alma eyleminin etkileri grevde olan Caterpillar işçileri için güçlü bir esin kaynağı oldu. Grenoble kentindeki 2800 çalışanından 733 işçinin iş hakkının fesh edilmesi kararını alan Caterpillar yönetiminin tavrını işçiler grevle yanıtladı.
Grev başladıktan sonra hiçbir talebin kabul edilmeyeceğinde ısrarlı olan patron temsilcisi ve dört yöneticinin işçiler tarafından rehin alınması görüşmelerde Caterpillar'ın geri adım atmasını sağladı. Rehin almadan sonra ortamı yatıştırmak isteyen Sarkozy,
"İşçileri ortada bıkmayın'' açıklaması yapmak zorunda kaldı. Sarkozy'nin papazlık rolü üzerine ve bölge iş kurumunun girişimiyle uzlaşma ancak sağlanabildi. Caterpillar yönetimi üç günlük grev ücretlerini ödeme aynı zamanda işçilerin yüzde 60'lık işsizlik primini ödemeyi kabul etmek zorunda kaldı. Buna rağmen Carterpillar yönetimi kesin tarih belirtmeksizin üretimi durduracağını açıkladı.
Sınıfa karşı sınıf tavrı
Fransız işçilerinin, işveren temsilcilerini rehin alma eylemleri yaptığı 3M fabrikasında ise çalışanların örgütlü olduğu CGC ve F.O sendikalarının uzlaşmacı tavrı sonucu rehin alma eylemleri kazanımsız sonuçlanırken SCALA çalışanları mahkeme ve bölge belediyesinin girişimi sonucu işten çıkartmalar şimdilik askıya alındı. İngiliz sermayeli şirket, rehin alınma eylemi sonrası işçilerin taleplerini kabul etmek zorunda kaldı, fakat ileriki tarihlerde çıkışların yine de olacağını açıklayarak işçilere gözdağı vermeyi sürdürdü.
SCALA yönetimine paralel açıklama yapma gereği duyan Sarkozy bu kez Catrepillar işçisi için yaptığı açıklamanın yüz seksen derece tersinden konuşarak işçilere tehditler savurdu. Sarkozy,
"Rehin alma eylemlerini engelleyin" derken polise güç kullanma yetkisi verdiğini beyan ediyordu.
Avrupa kentlerinde sıçramalı gelişen fabrika işgalleri işverenleri temsilen yöneticilerin rehin tutulması, işçi sınıfının radikalleşerek gelişen eylemleri yeni bir işçi eylemi dalgasının mayalanmasını getirir mi bilinmez, ama patronlar bundan son derece endişeliler.
Derinleşen krizin faturasını işçi sınıfına çıkartmaya çalışan sermaye, işçi sınıfının militan eylemleri karşısında etkisizleşerek geri adımlar atmak zorunda kaldı. Emeğin örgütlü yumruğu patronların yürüğine korku salmaya devam ediyor.