Bu yolla bilgi edinme, araştırma-inceleme yapma, kısacası okuma ve üretim yapma doğal hakkımız engellenecektir
Süreli-süresiz yayınlardan yararlanmamız çeşitli keyfi gerekçelerle engellenmektedir. En başta bir kitap sınırlaması vardır. Bu keyfiyete defalarca itiraz ettik. En sonu cezaevi “eğitim kurulu” 2010/30 sayılı bir karar aldı. Kararda belirtilen “odalarda gereksinimden çok yayın bulundurulamaz (bu ihtiyacı sadece okuyan kişi belirleyebilir) ve fiziki şartlar (ne demekse?) , aramada zorluk çıkması (çıkmıyor), kitaplık yönetmeliği (konuyla bir ilgisi yok çünkü sadece kütüphane kitapları hakkında)“ gibi gerekçelerle hücrelerde bulundurulacak kitap sayısı (önceden 3 ve 5 idi) 10 kitap olarak belirlendi. Ancak cezaevi kütüphanesinden aldığın 2 kitap da buna dahil olduğu için getirebildiğin kitap sayısı aslında 8 adettir.
Bu uygulama ile ne kadar kitap okumamız gerektiğini cezaevi idaresi belirliyor. Ancak bazı F tiplerinde bu kitap sınırlaması yok. Örneğin: Bolu F Tipi Cezaevi idaresi de kitap sınırlamasına gitmiş ama tutsakların itirazı sonucu 2005 yılında Bolu İnfaz Hakimliği’nin “yasada olmayan bir sınırlamaya gidilemez“ kararından sonra kitap sınırlaması kalkmıştır. Bu emsal teşkil eden kararı Ankara İtiraz Hakimliği’nin de almasını bekliyoruz, ancak kuvvetle muhtemel reddedecektir.
Süreli-süresiz yayınlardan yararlanma hakkını düzenleyen CİK’in 62. Maddesinde herhangi bir sınırlama getirilmemiştir. Dolayısıyla kendi imkanlarımızla temin ettiğimiz kitaplara sayı sınırlaması getirilmesi kabul edilemez, yasadışıdır. Çok kitap okuman veya herhangi bir konuda araştırma-inceleme yapman bu “sayı sınırlaması“ ile engelleniyor. Keza bir araştırma yapmak için 8 kitap değil daha fazlası gerekir. “Kitap okuma alışkanlığını geliştirmek“ adına kitap okumamız istenmiyor.
Adımıza gelen yayınlar haftalarca hatta aylarca bekletildikten sonra ancak veriliyor. En çok duyduğunuz söz “inceleniyor“ olsa da asıl olarak “acaba toplatması çıkar mı?“ düşüncesiyle ve gündemi geç takip etmemiz amacıyla bekletildiği açıktır.
Her hafta çıkan tüm süreli ve süresiz (gazete, dergi, kitap vb.) yayınlar içinden toplatma veya kapatma kararı olanların listesini emniyet çıkarmaktadır. Bu listeye bakarak yayınların bize ulaşması hızlandırılabilir. Normalde yayınlar (mektuplar da) geldikten en geç 5 iş günü içerisinde sahiplerine verilmesi gerekirken keyfi bir şekilde bu süre uzatılıyor.
Ayrıca 60‘lı, 70’li yıllarda toplatması olan ancak daha sonra kaldırılan yayınlar dahi ilk toplatma kararları baz alınarak verilmiyor. Toplatma kararı olmayan kimi yayınlar da “kurum güvenliğini tehlikeye düşürdüğü“ gerekçesiyle vermeyebiliyor.
2012 Mart ayının son haftasında yeni bir keyfi uygulama daha devreye sokuldu. O hafta gelen ziyaretçilerimizin yanlarında bize yatırmak için getirdikleri gazete, kitap ve dergiler içeriye alınmadı. Buna dönük dış kapıya bir de ilan asılmış. Ancak şimdiye kadar bu konuyla ilgili bir anons yapılmadı, uygulamayı ailelerimizden öğrendik. Daha sonra sözlü olarak müdür görüşmelerinde dile getirildi.
Özetle bize söylenen şu: “Bundan sonra dışarıdan getirilen hiçbir yayın verilmeyecek. Postayla gelenleri de vermeyeceğiz. Her ay alacağınız yayınların listesini idareye vereceksiniz, biz de hesabınızdaki parayla gazete bayisinden alacağız.“
Tercüme edersek bu sözlerle aslında “istediğiniz hiçbir yayını satın alıp getirmeyeceğiz“ deniyor. Çünkü bayilerde satın alınan çoğu politik gazete ve dergileri 12 yıl içerisinde zaman zaman talep edildiği halde her seferinde “satılmıyor, bayide yok“ gibi gerekçelerle numunelik bir tane dahi getirilmedi. Ayrıca bize gelen yayınların büyük bir çoğunluğu dağıtımcı firmaların fahiş fiyatlar istemesi sonucunda bu bayilerde satılmıyor. Bu nedenle ziyaretçilerimiz ya da posta yoluyla protokol olarak bize geliyor. Dolayısıyla “bayiden biz alacağız” demenin bir karşılığı yoktur.
Yine sözlü olarak bu keyfi hak gaspının gerekçesinin Ceza İnfaz Kanunu’nun 62. maddesine dayandırıldığı söyleniyor. Peki ne diyor 62. maddenin 1. fıkrası : “Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedeline ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir.”
Bu madde de yazılanlardan “ailelerden ve postadan gelen yayınların verilmeyeceği ve bedelini ödediği taktirde idarenin bayiden alacağı” anlamını çıkarmak için epey kafa yorulduğu belli. Ancak 62. madde de cezaevi idaresine bu yönde bir yükümlülük verilmesi söz konusu değildir. “Bedelini ödeyerek” denmesi, idarenin yayın temin etme zorunda olmadığını, dolayısıyla tutuklu ve hükümlülerin kendi imkanlarıyla getirttikleri yayınlardan yararlanması ifade ediliyor. İdarenin buradaki görevi sadece “yasaklanmamış olmasını” kontrol etmektir.
Ancak idare bu somut gerçeği görmezden gelip 62. maddeyi kendi kafasına göre düzenleyerek süreli-süresiz yayınlardan yararlanma hakkımızı gasp etmeye çalışıyor. Bu yolla bilgi edinme, araştırma-inceleme yapma, kısacası okuma ve üretim yapma doğal hakkımız engellenecektir. Ayrıca yayınevlerin, üniversitelerin, sendikaların, odaların… ücretsiz gönderdiği yayınlardan yararlanmamız da… (sürecek)
Murat Güneş
Sincan 1 Nolu Ftipi Cezaevi